6. "MEB'in yayımladığı genelge tüm okullarda uygulanacak." cümlesindeki kısaltmaya gelen ek ile ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
A) Kısaltma sonunda nokta olduğu için ek kesme işaretiyle ayrılmamalıydı.
B) Kısaltma büyük harfle yazıldığı ve okunuşu esas alındığı için ek kesme işaretiyle doğru ayrılmıştır.
C) Kısaltmaya gelen ekler hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz.
D) Kısaltma küçük harfle yazılsaydı ek kesme işaretiyle ayrılmayacaktı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, kısaltmalara gelen eklerin yazımıyla ilgili önemli bir dil bilgisi kuralını anlamamızı sağlayacak. Türkçede kısaltmaların doğru yazımı, hem günlük hayatta hem de sınavlarda karşımıza sıkça çıkan bir konudur. Şimdi gelin, soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevaba ulaşalım.
-
Soru Cümlesi ve Kısaltma: "MEB'in yayımladığı genelge tüm okullarda uygulanacak." cümlesindeki "MEB'in" ifadesi, üzerinde durmamız gereken kısaltmadır.
-
Kısaltmanın Türü: "MEB", Millî Eğitim Bakanlığı'nın baş harflerinden oluşan, büyük harflerle yapılmış bir kısaltmadır. Bu tür kısaltmalara "baş harflerle yapılan kısaltmalar" veya "initialism" denir.
-
Kural Hatırlatma (Büyük Harfli Kısaltmalar): Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın okunuşuna göre gelir ve kesme işaretiyle ayrılır. Örneğin: TDK'nin, THY'den, PTT'ye.
-
"MEB'in" İfadesinin İncelenmesi:
- "MEB" büyük harflerle yazılmıştır.
- Gelen ek "-in" kısaltmanın okunuşuna göre gelmiştir (M.E.B.'in şeklinde değil, MEB'in şeklinde okunur).
- Ek, kesme işaretiyle (' ) doğru bir şekilde ayrılmıştır.
-
Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Kısaltma sonunda nokta olduğu için ek kesme işaretiyle ayrılmamalıydı. Bu seçenek yanlıştır. "MEB" kısaltmasının sonunda nokta yoktur. Sonunda nokta bulunan kısaltmalar (örn. Dr., Mah.) için bu kural geçerlidir ve onlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
- B) Kısaltma büyük harfle yazıldığı ve okunuşu esas alındığı için ek kesme işaretiyle doğru ayrılmıştır. Bu açıklama, yukarıda bahsettiğimiz TDK kuralıyla tamamen uyumludur ve "MEB'in" ifadesinin neden doğru yazıldığını açıklar.
- C) Kısaltmaya gelen ekler hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu seçenek kesinlikle yanlıştır. Büyük harfli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
- D) Kısaltma küçük harfle yazılsaydı ek kesme işaretiyle ayrılmayacaktı. Bu seçenek, farklı bir kısaltma türü (küçük harfli kısaltmalar, örn. kg, cm) için geçerli bir kuralı belirtse de, sorudaki "MEB" kısaltmasının yazımının doğruluğunu açıklamaz ve "MEB" zaten küçük harfle yazılmaz.
Bu adımları takip ettiğimizde, B seçeneğinin doğru açıklamayı sunduğunu görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
