4. "Haftaya bu projeyi bitiriyorum." cümlesindeki anlam kayması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Gelecek zaman anlamı şimdiki zaman kipiyle verilmiştir
B) Geçmiş zaman anlamı geniş zaman kipiyle verilmiştir
C) Şimdiki zaman anlamı gelecek zaman kipiyle verilmiştir
D) Geniş zaman anlamı geçmiş zaman kipiyle verilmiştir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Dilimizde bazen fiillerin çekimlendiği zaman kipi ile cümlenin ifade ettiği asıl zaman arasında bir farklılık olabilir. İşte biz buna "anlam kayması" diyoruz. Şimdi sorumuzdaki cümleyi adım adım inceleyelim:
- Cümlemiz: "Haftaya bu projeyi bitiriyorum."
- Bu cümlede fiilimiz "bitiriyorum"dur. "Bitiriyorum" fiili, şimdiki zaman kipi olan "-iyor" ekiyle çekimlenmiştir. Yani, fiil şekline göre eylem şu anda gerçekleşiyor gibi görünmektedir.
- Ancak cümlede "haftaya" kelimesi bulunmaktadır. "Haftaya" ifadesi, eylemin gelecekte, yani önümüzdeki hafta gerçekleşeceğini açıkça belirtir.
- Burada bir çelişki görüyoruz: Fiil şimdiki zaman kipiyle çekimlenmişken (bitiriyorum), cümlenin anlamı ve zaman zarfı (haftaya) bize eylemin gelecekte olacağını söylüyor.
- İşte bu durum, bir anlam kaymasıdır. Gelecekte yapılacak bir eylem, şimdiki zaman kipi kullanılarak ifade edilmiştir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Gelecek zaman anlamı şimdiki zaman kipiyle verilmiştir: Evet, cümlede "haftaya" kelimesiyle gelecek zaman kastedilirken, fiil "bitiriyorum" şeklinde şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir. Bu ifade, cümlemizdeki anlam kaymasını tam olarak açıklamaktadır.
- B) Geçmiş zaman anlamı geniş zaman kipiyle verilmiştir: Cümlede geçmiş zamana dair bir ifade veya anlam yoktur. Bu seçenek yanlıştır.
- C) Şimdiki zaman anlamı gelecek zaman kipiyle verilmiştir: Cümlede şimdiki zaman anlamı değil, gelecek zaman anlamı vardır. Ayrıca fiil gelecek zaman kipiyle değil, şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Geniş zaman anlamı geçmiş zaman kipiyle verilmiştir: Cümlede geniş zaman veya geçmiş zaman anlamı yoktur. Bu seçenek yanlıştır.
Bu nedenle, cümlemizdeki anlam kayması, gelecek zaman anlamının şimdiki zaman kipiyle ifade edilmesidir.
Cevap A seçeneğidir.
