Cenap Şahabettin'in "Elhân-ı Şita" adlı şiirinde, "Bir beyaz lerze, bir dumanlı uçuş, / Eşini gaib eyleyen bir kuş gibi kar" dizelerinde öne çıkan edebî sanat aşağıdakilerden hangisidir?
A) Teşhis
B) İntak
C) Teşbih
D) Mübalağa
Sevgili öğrenciler, Cenap Şahabettin'in "Elhân-ı Şita" şiirinden alınan bu dizelerdeki edebî sanatı bulmak için öncelikle dizeleri dikkatlice inceleyelim ve her bir seçeneğin ne anlama geldiğini hatırlayalım.
- Dizelerin Anlamı: "Bir beyaz lerze, bir dumanlı uçuş, / Eşini gaib eyleyen bir kuş gibi kar" dizelerinde şair, yağan karın hareketini, beyazlığını ve hafifliğini anlatırken, karı "eşini kaybetmiş bir kuş"a benzetiyor. Burada karın düşüşü, eşini kaybetmiş bir kuşun çaresiz ve hüzünlü uçuşuna benzetilmektedir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya hayvanlara insan özelliklerinin verilmesidir. Örneğin, "Rüzgar fısıldıyordu." cümlesinde rüzgara fısıldama özelliği verilerek teşhis sanatı yapılmıştır. Verilen dizelerde kar, insana ait bir özellik (fısıldamak, ağlamak gibi) taşımamaktadır.
- B) İntak (Konuşturma): Cansız varlıkları veya hayvanları konuşturma sanatıdır. Teşhis sanatının bir alt dalıdır. Örneğin, "Ağaç dile geldi ve 'Beni kesmeyin!' dedi." cümlesinde ağaç konuşturulmuştur. Verilen dizelerde kar konuşturulmamaktadır.
- C) Teşbih (Benzetme): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak zayıf olanı güçlü olana benzetme sanatıdır. Genellikle "gibi", "sanki", "adeta", "tıpkı" gibi benzetme edatları kullanılır. Dizelerde "Eşini gaib eyleyen bir kuş gibi kar" ifadesiyle kar (benzeyen), eşini kaybetmiş bir kuşa (benzetilen) benzetilmiştir. Buradaki "gibi" edatı, benzetme sanatının açık bir göstergesidir. Karın düşüşündeki hüzünlü ve çaresiz hal, eşini kaybetmiş bir kuşun haliyle özdeşleştirilmiştir.
- D) Mübalağa (Abartma): Bir durumu veya olayı olduğundan çok daha büyük veya çok daha küçük gösterme sanatıdır. Örneğin, "Bir ah çeksem dağı taşı eritir." cümlesinde abartma vardır. Verilen dizelerde herhangi bir abartma bulunmamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Cenap Şahabettin'in dizelerinde karın, "eşini kaybetmiş bir kuş"a benzetilmesi ve bu benzetmenin "gibi" edatıyla yapılması, açıkça teşbih sanatını işaret etmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
