Saltanatın kaldırılması ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi, bu inkılabın "ulus egemenliği" ilkesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu gösterir?
A) Padişahın yurtdışına çıkmasına izin verilmiştir
B) Halifelik makamı sembolik hale getirilmiştir
C) İki başlı yönetim sona ermiştir
D) Milletin kendi kendini yönetmesi önündeki engel kalkmıştır
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, saltanatın kaldırılması inkılabının hangi yönünün "ulus egemenliği" ilkesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu bulmamız isteniyor. Öncelikle "ulus egemenliği" ne anlama geliyor, onu hatırlayalım:
- Ulus Egemenliği: Yönetme yetkisinin, yani devletin en üstün gücünün millete ait olması, milletin kendi kendini yönetmesi demektir. Bu ilke, halkın seçtiği temsilciler aracılığıyla veya doğrudan doğruya yönetime katılması anlamına gelir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Padişahın yurtdışına çıkmasına izin verilmiştir: Saltanat kaldırıldıktan sonra son Osmanlı padişahı VI. Mehmet (Vahdettin) ülkeyi terk etmiştir. Bu durum, saltanatın kaldırılmasının bir sonucu olmakla birlikte, "ulus egemenliği" ilkesinin doğrudan bir göstergesi değildir. Daha çok kişisel bir durum ve inkılabın ardından yaşanan bir olaydır.
- B) Halifelik makamı sembolik hale getirilmiştir: Halifelik makamı, saltanatın kaldırılmasından yaklaşık bir buçuk yıl sonra, 3 Mart 1924'te tamamen kaldırılmıştır. Saltanatın kaldırılmasıyla halifelik makamı sembolik hale getirilmemiştir; aksine, siyasi yetkileri elinden alınmış, ancak dini bir kurum olarak varlığını sürdürmüştür. Bu seçenek hem zamanlama hem de içerik olarak doğru değildir ve ulus egemenliğiyle doğrudan bağlantısını açıklamaz.
- C) İki başlı yönetim sona ermiştir: Saltanatın kaldırılmasıyla İstanbul Hükümeti (Osmanlı Devleti) ile Ankara Hükümeti (TBMM) arasındaki ikilik ortadan kalkmıştır. Bu, yeni Türk devletinin otoritesini güçlendiren ve yönetimde birliği sağlayan önemli bir adımdır. Ancak bu durum, ulus egemenliğinin doğrudan tanımı veya ilkesi değil, ulus egemenliğine dayalı yönetimin önündeki bir engelin kalkması ve yönetimin daha sağlıklı işlemesi için atılan bir adımdır.
- D) Milletin kendi kendini yönetmesi önündeki engel kalkmıştır: Saltanat, padişahın mutlak ve tek başına yönetimini temsil ediyordu. Bu sistemde, egemenlik bir kişiye aitti ve babadan oğula geçiyordu. Milletin kendi kaderini tayin etme, kendi temsilcileri aracılığıyla yönetime katılma hakkı yoktu. Saltanatın kaldırılmasıyla birlikte, bu tek kişilik yönetim sona ermiş, egemenlik kayıtsız şartsız millete geçmiştir. Artık millet, kendi seçtiği temsilciler aracılığıyla kendini yönetme hakkına sahip olmuştur. Bu durum, "ulus egemenliği" ilkesinin doğrudan ve en temel göstergesidir.
Bu açıklamalar ışığında, saltanatın kaldırılmasının "ulus egemenliği" ilkesiyle doğrudan bağlantısını en net şekilde gösteren yargı, milletin kendi kendini yönetmesi önündeki en büyük engelin kalkmasıdır.
Cevap D seçeneğidir.
