Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle tuzların sulu çözeltide hidroliz olup olmadığını anlamamız gerekiyor. Hidroliz, bir tuzun iyonlarının su ile tepkimeye girerek çözeltinin pH'ını değiştirmesi olayıdır. Bir tuzun hidroliz olup olmayacağı, onu oluşturan asit ve bazın kuvvetine bağlıdır.
- Hidroliz Nedir?
- Bir tuzun katyonu veya anyonu (ya da her ikisi birden) su molekülleriyle tepkimeye girerek $H^+$ veya $OH^-$ iyonları oluşturduğunda hidroliz gerçekleşir. Bu durum, çözeltinin pH'ının nötrden sapmasına neden olur.
- Kuvvetli bir asidin eşlenik bazı (örneğin $Cl^-$) çok zayıftır ve su ile tepkimeye girmez.
- Kuvvetli bir bazın eşlenik asidi (örneğin $Na^+$) çok zayıftır ve su ile tepkimeye girmez.
- Zayıf bir asidin eşlenik bazı (örneğin $CH_3COO^-$) kuvvetlidir ve su ile tepkimeye girerek $OH^-$ oluşturur.
- Zayıf bir bazın eşlenik asidi (örneğin $NH_4^+$) kuvvetlidir ve su ile tepkimeye girerek $H^+$ oluşturur.
- Tuz Çeşitleri ve Hidroliz Durumları:
- Kuvvetli Asit + Kuvvetli Baz Tuzu: Bu tür tuzlar hidroliz olmaz. Çözelti nötrdür ($pH \approx 7$). Örnek: $NaCl$, $KNO_3$.
- Zayıf Asit + Kuvvetli Baz Tuzu: Bu tür tuzların anyonu hidroliz olur ve çözelti bazik olur ($pH > 7$). Örnek: $CH_3COONa$.
- Kuvvetli Asit + Zayıf Baz Tuzu: Bu tür tuzların katyonu hidroliz olur ve çözelti asidik olur ($pH < 7$). Örnek: $NH_4Cl$.
- Zayıf Asit + Zayıf Baz Tuzu: Bu tür tuzların hem katyonu hem de anyonu hidroliz olur. Çözeltinin pH'ı, asit ve bazın bağıl kuvvetine göre değişir. Örnek: $CH_3COONH_4$.
- Şimdi seçeneklerdeki tuz çiftlerini tek tek inceleyelim:
- A) $NaCl$ - $KNO_3$
- $NaCl$: Kuvvetli asit ($HCl$) ve kuvvetli baz ($NaOH$) tuzu. Hidroliz olmaz.
- $KNO_3$: Kuvvetli asit ($HNO_3$) ve kuvvetli baz ($KOH$) tuzu. Hidroliz olmaz.
- Bu seçenekteki tuzların hiçbiri hidroliz olmaz.
- B) $NH_4Cl$ - $CH_3COONa$
- $NH_4Cl$: Kuvvetli asit ($HCl$) ve zayıf baz ($NH_3$) tuzu. $NH_4^+$ katyonu hidroliz olur: $NH_4^+(aq) + H_2O(l) \rightleftharpoons NH_3(aq) + H_3O^+(aq)$. Çözelti asidiktir.
- $CH_3COONa$: Zayıf asit ($CH_3COOH$) ve kuvvetli baz ($NaOH$) tuzu. $CH_3COO^-$ anyonu hidroliz olur: $CH_3COO^-(aq) + H_2O(l) \rightleftharpoons CH_3COOH(aq) + OH^-(aq)$. Çözelti baziktir.
- Bu seçenekteki her iki tuz da hidroliz olur.
- C) $Na_2SO_4$ - $KCl$
- $Na_2SO_4$: Kuvvetli asit ($H_2SO_4$) ve kuvvetli baz ($NaOH$) tuzu. Hidroliz olmaz.
- $KCl$: Kuvvetli asit ($HCl$) ve kuvvetli baz ($KOH$) tuzu. Hidroliz olmaz.
- Bu seçenekteki tuzların hiçbiri hidroliz olmaz.
- D) $CaCl_2$ - $Mg(NO_3)_2$
- $CaCl_2$: Kuvvetli asit ($HCl$) ve kuvvetli baz ($Ca(OH)_2$) tuzu. Hidroliz olmaz.
- $Mg(NO_3)_2$: Kuvvetli asit ($HNO_3$) ve kuvvetli baz ($Mg(OH)_2$) tuzu. Hidroliz olmaz.
- Bu seçenekteki tuzların hiçbiri hidroliz olmaz.
Yukarıdaki analizlere göre, her iki tuzun da hidroliz olduğu tek seçenek B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
