Fizikte büyüklükleri iki ana kategoriye ayırırız: skaler ve vektörel büyüklükler. Bu ayrımı iyi anlamak, birçok fizik konusunu kavramak için çok önemlidir. Gelin, bu soruyu adım adım inceleyelim:
- Skaler Büyüklükler: Sadece sayısal bir değer (büyüklük) ve birim ile tamamen tanımlanabilen büyüklüklerdir. Yön bilgisi içermezler. Örneğin, sıcaklık ($25^\circ C$), zaman ($10$ saniye), hacim ($5$ litre) gibi.
- Vektörel Büyüklükler: Hem sayısal bir değer (büyüklük) hem de bir yön bilgisi ile tanımlanabilen büyüklüklerdir. Örneğin, kuvvet ($10$ Newton doğuya), hız ($60$ km/saat kuzeye), ivme ($2$ $m/s^2$ yukarı) gibi.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- A) Kuvvet: Bir cisme uygulanan itme veya çekme etkisidir. Kuvvetin hem bir büyüklüğü (ne kadar şiddetli olduğu) hem de bir yönü (hangi yöne uygulandığı) vardır. Örneğin, bir kutuyu $50$ Newton'luk bir kuvvetle sağa doğru itmek. Bu nedenle kuvvet vektörel bir büyüklüktür.
- B) Hız: Bir cismin birim zamanda yaptığı yer değiştirmedir. Hızın hem bir büyüklüğü (sürati) hem de bir yönü vardır. Örneğin, bir arabanın $80$ km/saat hızla kuzeye gitmesi. Bu nedenle hız vektörel bir büyüklüktür.
- C) Kütle: Bir maddenin içerdiği madde miktarıdır. Kütlenin sadece bir büyüklüğü vardır (örneğin, $5$ kilogram). Kütlenin bir yönü yoktur; "5 kilogram doğuya" gibi bir ifade anlamsızdır. Bu nedenle kütle skaler bir büyüklüktür.
- D) Yer değiştirme: Bir cismin ilk konumu ile son konumu arasındaki en kısa mesafedir ve bir yönü vardır. Örneğin, bir noktanın $10$ metre doğuya doğru yer değiştirmesi. Bu nedenle yer değiştirme vektörel bir büyüklüktür.
Yukarıdaki açıklamalara göre, sadece kütle yön bilgisi içermeyen, yalnızca büyüklük ve birimle ifade edilen bir büyüklüktür.
Cevap C seçeneğidir.
