1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "gereksiz sözcük kullanımı"ndan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Bu konuyu tekrar yeniden görüşmemiz gerekiyor.
B) Yarınki toplantıya mutlaka kesinlikle katılmalısın.
C) Odasını düzenli ve tertipli bir şekilde topladı.
D) Aşağı yukarı yaklaşık üç saattir seni bekliyoruz.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, Türkçede sıkça karşılaşılan bir anlatım bozukluğu türü olan "gereksiz sözcük kullanımı" ile ilgili. Bir cümlede aynı anlama gelen iki sözcüğün bir arada kullanılması veya bir sözcüğün anlamının zaten başka bir sözcükte bulunması durumunda gereksiz sözcük kullanımı meydana gelir ve bu durum anlatım bozukluğuna yol açar. İyi bir anlatım için cümlelerimizde her sözcüğün bir görevi olmalı ve fazlalık olmamalıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu konuyu tekrar yeniden görüşmemiz gerekiyor.
- Bu cümlede "tekrar" ve "yeniden" sözcükleri aynı anlama gelmektedir. Her ikisi de bir eylemin bir kez daha yapılacağını ifade eder. Bu iki sözcükten birinin kullanılması yeterlidir.
- Doğru şekli: "Bu konuyu tekrar görüşmemiz gerekiyor." veya "Bu konuyu yeniden görüşmemiz gerekiyor."
- Bu seçenekte gereksiz sözcük kullanımı vardır.
- B) Yarınki toplantıya mutlaka kesinlikle katılmalısın.
- Bu cümlede "mutlaka" ve "kesinlikle" sözcükleri eş anlamlıdır. Her ikisi de bir şeyin şartsız, kesin olarak gerçekleşmesi gerektiğini vurgular. İkisinin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.
- Doğru şekli: "Yarınki toplantıya mutlaka katılmalısın." veya "Yarınki toplantıya kesinlikle katılmalısın."
- Bu seçenekte çok açık bir gereksiz sözcük kullanımı vardır.
- C) Odasını düzenli ve tertipli bir şekilde topladı.
- "Düzenli" ve "tertipli" sözcükleri de birbirine çok yakın anlamlara sahiptir ve genellikle eş anlamlı olarak kullanılırlar. Bir odanın "düzenli" olması aynı zamanda "tertipli" olduğunu da ifade eder.
- Doğru şekli: "Odasını düzenli bir şekilde topladı." veya "Odasını tertipli bir şekilde topladı."
- Bu seçenekte de gereksiz sözcük kullanımı mevcuttur.
- D) Aşağı yukarı yaklaşık üç saattir seni bekliyoruz.
- "Aşağı yukarı" birleşik sözcüğü "yaklaşık" anlamına gelir. "Yaklaşık" sözcüğü de aynı anlamı taşır. Dolayısıyla bu iki ifadeyi bir arada kullanmak gereksizdir.
- Doğru şekli: "Aşağı yukarı üç saattir seni bekliyoruz." veya "Yaklaşık üç saattir seni bekliyoruz."
- Bu seçenekte de gereksiz sözcük kullanımı vardır.
Gördüğümüz gibi, verilen tüm seçeneklerde eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması nedeniyle gereksiz sözcük kullanımı ve dolayısıyla anlatım bozukluğu bulunmaktadır. Ancak, bu tür sorularda genellikle en bariz veya en yaygın örnek istenir. "Mutlaka" ve "kesinlikle" sözcükleri, anlam ve kullanım açısından birbirinin yerine en doğrudan geçebilen ve birlikte kullanıldığında anlatım bozukluğunu en net gösteren eş anlamlı sözcük çiftlerinden biridir.
Cevap B seçeneğidir.
