7.
Yeni taşındığımız evin duvarlarını boyamaya karar verdik. Annem pastel tonları, ben ise canlı renkleri tercih ettim. Sonunda hem annemin hem de benim istediğim renklerden oluşan uyumlu bir kombinasyon oluşturduk. Bu çalışma bize birlikte çalışmanın önemini ve değerini bir kez daha gösterdi.
Bu parçada geçen "hem annemin hem de benim istediğim renklerden" ifadesindeki anlatım bozukluğu nasıl giderilebilir?
A) "hem annemin" çıkarılmalı
B) "benim" yerine "bana" getirilmeli
C) "istediğim" yerine "istediğimiz" getirilmeli
D) "renklerden" sözcüğü tekil yapılmalı
Sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlede geçen anlatım bozukluğunu bulup düzeltmemiz isteniyor. Anlatım bozuklukları, cümlelerimizi daha anlaşılır ve doğru kurmamızı engelleyen hatalardır. Şimdi adım adım bu soruyu inceleyelim:
- Cümleyi İnceleyelim: "Sonunda hem annemin hem de benim istediğim renklerden oluşan uyumlu bir kombinasyon oluşturduk." Bu cümlede "hem annemin hem de benim istediğim renklerden" ifadesine odaklanalım.
- Problemi Tespit Edelim: "Hem annemin hem de benim" ifadesi, iki kişiyi, yani "biz"i (annem ve ben) işaret eder. Ancak bu ifadeden sonra gelen "istediğim" kelimesi, tekil bir kişiye (ben) ait bir isteği belirtir. Burada bir uyumsuzluk var. Eğer iki kişi bir şeyi istiyorsa, bu isteği belirten kelimenin de çoğul olması gerekir. Yani "bizim istediğimiz" şeklinde olmalıdır.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) "hem annemin" çıkarılmalı: Eğer "hem annemin" ifadesini çıkarırsak, cümle "Sonunda hem de benim istediğim renklerden..." şeklinde anlamsız bir yapıya bürünür. "Hem... hem de" bağlacı iki öğeyi birleştirmek için kullanılır, tek başına anlamsızdır. Bu seçenek yanlıştır.
- B) "benim" yerine "bana" getirilmeli: "Hem annemin hem de bana istediğim renklerden..." ifadesi dilbilgisel olarak doğru değildir. "İstediğim" kelimesi "benim" zamiriyle uyumludur ("benim istediğim"). "Bana istediğim" şeklinde bir kullanım yanlıştır. Bu seçenek yanlıştır.
- C) "istediğim" yerine "istediğimiz" getirilmeli: "Hem annemin hem de benim" ifadesi "biz" anlamına gelir. "Biz" istediğimiz için, "istediğim" kelimesinin "istediğimiz" şeklinde çoğul hale getirilmesi gerekir. Bu durumda cümle "Sonunda hem annemin hem de benim istediğimiz renklerden oluşan uyumlu bir kombinasyon oluşturduk." halini alır ve anlatım bozukluğu giderilmiş olur. Bu seçenek doğrudur.
- D) "renklerden" sözcüğü tekil yapılmalı: "Renklerden" kelimesini tekil yaparsak ("renkten"), bu sefer "kombinasyon" (birden fazla rengin birleşimi) kelimesiyle çelişir. Ayrıca, asıl sorun renklerin tekil veya çoğul olması değil, isteme eylemini belirten kelimenin kişi uyumsuzluğudur. Bu seçenek yanlıştır.
- Doğru Çözüm: "Hem annemin hem de benim" ifadesi, iki kişiyi (annem ve ben) temsil ettiği için, bu iki kişinin ortak isteğini belirten "istediğim" kelimesinin "istediğimiz" şeklinde çoğul olması gerekir. Bu, özne-yüklem uyumu (daha doğrusu, burada bir sıfat-fiil olan "istediğim" kelimesinin ait olduğu kişi uyumu) açısından doğru bir kullanımdır.
Cevap C seçeneğidir.
