1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, haber kipiyle çekimlenmemiştir?
A) Yarın sınav için erken kalkacağım.
B) Bu kitabı geçen hafta bitirdim.
C) Keşke sen de bizimle gelsen.
D) Her sabah kahvaltıdan önce yürüyüş yaparım.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, fiillerin zaman ve dilek anlamlarını taşıyan kiplerini ayırt etme becerimizi kullanacağız. Fiillerin çekimlenmesinde iki ana kip grubu vardır: Haber (Bildirme) Kipleri ve Dilek (Tasarlama) Kipleri. Hadi, adım adım inceleyelim:
- Haber (Bildirme) Kipleri: Eylemin ne zaman yapıldığını (geçmiş, şimdi, gelecek) veya ne sıklıkla yapıldığını (geniş zaman) bildirirler. Yani bir zaman anlamı taşırlar. Başlıcaları; Görülen Geçmiş Zaman (-dı, -di), Duyulan Geçmiş Zaman (-mış, -miş), Şimdiki Zaman (-yor), Gelecek Zaman (-acak, -ecek) ve Geniş Zaman (-r, -ar, -er) ekleridir.
- Dilek (Tasarlama) Kipleri: Eylemin bir dilek, istek, şart, gereklilik veya emir anlamı taşıdığını bildirirler. Zaman anlamı taşımazlar. Başlıcaları; Gereklilik Kipi (-malı, -meli), Şart Kipi (-sa, -se), İstek Kipi (-a, -e) ve Emir Kipi (eki yoktur) ekleridir.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yarın sınav için erken kalkacağım.
- Bu cümlede fiil "kalkacağım"dır. "-acak, -ecek" eki, Gelecek Zaman kipidir ve Gelecek Zaman kipi bir Haber Kipidir. Dolayısıyla bu fiil haber kipiyle çekimlenmiştir.
- B) Bu kitabı geçen hafta bitirdim.
- Bu cümlede fiil "bitirdim"dir. "-dı, -di" eki, Görülen Geçmiş Zaman kipidir ve Görülen Geçmiş Zaman kipi bir Haber Kipidir. Dolayısıyla bu fiil haber kipiyle çekimlenmiştir.
- C) Keşke sen de bizimle gelsen.
- Bu cümlede fiil "gelsen"dir. "-sa, -se" eki, Şart Kipi'dir. Şart Kipi ise bir Dilek (Tasarlama) Kipidir, Haber Kipi değildir. Bu fiil bir dilek veya koşul anlamı taşır, zaman anlamı taşımaz.
- D) Her sabah kahvaltıdan önce yürüyüş yaparım.
- Bu cümlede fiil "yaparım"dır. "-r, -ar, -er" eki, Geniş Zaman kipidir ve Geniş Zaman kipi bir Haber Kipidir. Dolayısıyla bu fiil haber kipiyle çekimlenmiştir.
Gördüğümüz gibi, A, B ve D seçeneklerindeki fiiller zaman anlamı taşıyan haber kipleriyle çekimlenmişken, C seçeneğindeki fiil "gelsen" bir dilek/şart anlamı taşıyan Dilek Kipi (Şart Kipi) ile çekimlenmiştir. Bu nedenle, haber kipiyle çekimlenmeyen fiil C seçeneğindedir.
Cevap C seçeneğidir.
