Sevgili öğrenciler, bu soru fotosentezin temel aşamalarını anlamamızı gerektiriyor. Fotosentez, bitkilerin ışık enerjisini kullanarak besin üretme sürecidir ve iki ana aşamadan oluşur: ışığa bağımlı reaksiyonlar ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin Döngüsü).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve ışığa bağımlı reaksiyonlar sırasında neler olup bittiğini hatırlayalım:
- A) ATP sentezi: Işığa bağımlı reaksiyonlar sırasında, ışık enerjisi fotosistemlerdeki elektronları uyarır ve bu elektronlar bir elektron taşıma sisteminden geçer. Bu geçiş sırasında protonlar ($H^+$) tilakoit boşluğa pompalanır ve bir proton gradyanı oluşturulur. Bu gradyan, ATP sentaz enzimi aracılığıyla ADP'den ATP sentezlenmesini sağlar. Bu olaya fotofosforilasyon denir ve ışığa bağımlı reaksiyonlarda gerçekleşir.
- B) NADPH üretimi: Elektron taşıma sisteminden geçen elektronlar, en sonunda $NADP^+$ moleküllerine aktarılır ve $NADP^+$ indirgenerek NADPH'ı oluşturur. NADPH, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda karbon dioksitin indirgenmesi için gerekli olan yüksek enerjili elektronları taşır. Bu da ışığa bağımlı reaksiyonlarda gerçekleşir.
- C) Suyun fotolizi (ışıkla parçalanması): Fotosistem II'ye elektron sağlamak için su molekülleri ışık enerjisi yardımıyla parçalanır. Bu olaya fotoliz denir. Fotoliz sonucunda elektronlar, protonlar ($H^+$) ve oksijen ($O_2$) açığa çıkar. Açığa çıkan oksijen atmosfere verilir. Bu olay da ışığa bağımlı reaksiyonlarda gerçekleşir.
- D) Karbon tutulumu (Karbon fiksasyonu): Karbon tutulumu, atmosferdeki karbon dioksitin ($CO_2$) organik moleküllere (genellikle 5 karbonlu bir şeker olan $RuBP$'ye) bağlanması sürecidir. Bu olay, fotosentezin ışıktan bağımsız reaksiyonları olan Calvin Döngüsü sırasında gerçekleşir. Işığa bağımlı reaksiyonlar, karbon tutulumu için gerekli olan ATP ve NADPH'ı üretir ancak karbon tutulumunun kendisi bu aşamada gerçekleşmez.
Bu bilgiler ışığında, ışığa bağımlı reaksiyonlar sırasında gerçekleşmeyen olayın karbon tutulumu olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
