1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı özelliği aranmaz?
A) Öğrenciler sınavda çok başarılı oldu.
B) Bu kitap oldukça ilgi çekici.
C) Müdür yeni kuralları açıkladı.
D) Çocuklar bahçede top oynuyor.
Sevgili öğrenciler, bu soruda fiil çatısı özelliğinin hangi cümlede aranmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle fiil çatısı özelliğinin ne olduğunu ve hangi sözcük türlerinde arandığını hatırlayalım:
- Fiil çatısı özelliği (çatı): Bir cümlenin yüklemi fiil olduğunda, o fiilin özneyle olan ilişkisini (işi yapan mı, işten etkilenen mi, işi karşılıklı mı yapan mı vb.) gösteren bir özelliktir. Yani, çatı özelliği sadece fiillerde aranır. İsim veya isim soylu sözcüklerin yüklem olduğu cümlelerde çatı özelliği aranmaz.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öğrenciler sınavda çok başarılı oldu. Bu cümlenin yüklemi "başarılı oldu" bir fiil grubudur (yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil). Dolayısıyla bu cümlede çatı özelliği aranır.
- B) Bu kitap oldukça ilgi çekici. Bu cümlenin yüklemi "ilgi çekici" bir isim tamlaması veya sıfat tamlamasıdır (isim soylu bir sözcüktür). Yüklem fiil olmadığı için bu cümlede çatı özelliği aranmaz. İşte aradığımız cevap bu!
- C) Müdür yeni kuralları açıkladı. Bu cümlenin yüklemi "açıkladı" bir fiildir. Dolayısıyla bu cümlede çatı özelliği aranır.
- D) Çocuklar bahçede top oynuyor. Bu cümlenin yüklemi "oynuyor" bir fiildir. Dolayısıyla bu cümlede çatı özelliği aranır.
Gördüğünüz gibi, yüklemi fiil olmayan tek cümle B seçeneğidir. Bu nedenle çatı özelliği B seçeneğindeki cümlede aranmaz.
Cevap B seçeneğidir.
