Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba nasıl ulaşacağımızı öğrenelim. Psikolojideki farklı yaklaşımlar, insan davranışlarını ve zihinsel süreçlerini anlamak için farklı bakış açıları sunar. Sorudaki senaryoyu dikkatlice analiz edelim:
- Senaryo: Bir psikolog, laboratuvar ortamında katılımcıların farklı renklerdeki ışıklara tepki sürelerini ölçerek davranışları gözlemliyor.
- Anahtar Kelimeler: "Laboratuvar ortamı", "tepki sürelerini ölçmek", "davranışları gözlemlemek".
Şimdi seçenekleri bu anahtar kelimeler ışığında değerlendirelim:
- A) Yapısalcılık: Bu yaklaşım, bilincin yapısını ve temel öğelerini (duyumlar, imgeler, duygular) iç gözlem (introspection) yöntemiyle incelemeyi amaçlar. Sorudaki senaryoda iç gözlem değil, dışarıdan gözlemlenebilen ve ölçülebilen tepki süreleri söz konusudur. Bu nedenle yapısalcılık doğru cevap değildir.
- B) İşlevselcilik: Bu yaklaşım, bilincin ve davranışların işlevini, amacını ve çevreye uyum sağlamadaki rolünü anlamaya odaklanır. "Davranış ne işe yarar?" sorusuna yanıt arar. Sorudaki senaryoda bir davranışın işlevi veya amacı değil, doğrudan gözlemlenebilen bir tepkinin ölçülmesi ön plandadır. Bu nedenle işlevselcilik doğru cevap değildir.
- C) Davranışçılık: Bu yaklaşım, psikolojinin sadece gözlemlenebilir ve ölçülebilir davranışları incelemesi gerektiğini savunur. İçsel zihinsel süreçler (düşünceler, duygular) davranışçılığın doğrudan ilgi alanı değildir, çünkü bunlar doğrudan gözlemlenemez. Davranışçılar, uyaran-tepki (stimulus-response) ilişkilerine odaklanır ve genellikle laboratuvar ortamında deneyler yaparlar. Sorudaki "farklı renklerdeki ışıklara tepki sürelerini ölçmek" ifadesi, bir uyaran (ışık) karşısında ortaya çıkan gözlemlenebilir bir tepkinin (tepki süresi) ölçülmesini ve "davranışları gözlemlemek" ifadesi de bu yaklaşımın temelini oluşturur. "Laboratuvar ortamı" da davranışçılığın tipik çalışma alanıdır. Bu nedenle davranışçılık, senaryoyu en iyi açıklayan yaklaşımdır.
- D) Psikanaliz: Bu yaklaşım, Sigmund Freud tarafından geliştirilmiştir ve bilinçdışı süreçlerin, çocukluk deneyimlerinin ve içsel çatışmaların davranışlar üzerindeki etkisini inceler. Rüyalar, serbest çağrışım gibi yöntemlerle bilinçdışına ulaşmaya çalışır. Sorudaki senaryo bilinçdışı süreçlerle değil, doğrudan gözlemlenebilir ve ölçülebilir tepkilerle ilgilidir. Bu nedenle psikanaliz doğru cevap değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, psikologun laboratuvar ortamında gözlemlenebilir tepki sürelerini ölçerek davranışları incelemesi, davranışçılık yaklaşımının temel özellikleriyle birebir örtüşmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
