Bir araştırmacı, bir sınıftaki tüm öğrencilerin sınav notlarını inceleyerek "Bu sınıftaki tüm öğrenciler sınavdan 70 ve üzeri not almıştır" sonucuna varıyor. Bu akıl yürütme biçimi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Eksik tümevarımdır çünkü tüm öğrenciler incelenmemiştir
B) Tam tümevarımdır çünkü sınıftaki tüm öğrenciler incelenmiştir
C) Eksik tümevarımdır çünkü başka sınıflar incelenmemiştir
D) Tam tümevarımdır çünkü örneklem yeterli büyüklüktedir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir araştırmacının belirli bir sınıftaki öğrencilerin sınav notlarını inceleyerek bir sonuca varması durumu ele alınıyor. Bu akıl yürütme biçimini anlamak için öncelikle "tümevarım" kavramını ve çeşitlerini iyi bilmemiz gerekiyor.
-
Tümevarım Nedir?
Tümevarım, tek tek gözlemlerden, özel durumlardan yola çıkarak genel bir sonuca ulaşma yöntemidir. Yani, parçalardan bütüne doğru bir akıl yürütme şeklidir.
-
Tümevarımın İki Temel Türü:
-
Tam Tümevarım (Complete Induction): Bir kümenin veya grubun tüm elemanları tek tek incelenir ve bu inceleme sonucunda o küme hakkında genel bir yargıya varılır. Eğer tüm elemanlar incelenmişse, varılan sonuç kesin ve doğrudur. Örneğin, bir sepetteki tüm elmaları tek tek kontrol edip hepsinin çürük olmadığını tespit ederseniz, "Bu sepetteki tüm elmalar çürük değildir" sonucuna kesin olarak ulaşırsınız.
-
Eksik Tümevarım (Incomplete Induction): Bir kümenin veya grubun bir kısmı (bir örneklem) incelenir ve bu kısmi incelemeden yola çıkarak tüm küme hakkında genel bir yargıya varılır. Bu tür akıl yürütmede sonuç kesin değildir, sadece olasılıklıdır. Çünkü incelenmeyen elemanlar farklı özelliklere sahip olabilir. Örneğin, bir sepetteki birkaç elmayı kontrol edip çürük olmadığını görüp "Bu sepetteki tüm elmalar çürük değildir" derseniz, bu eksik tümevarımdır ve yanılma payı vardır.
-
Soruya Dönelim:
Araştırmacı, "bir sınıftaki tüm öğrencilerin sınav notlarını inceleyerek" bir sonuca varıyor. Vardığı sonuç ise "Bu sınıftaki tüm öğrenciler sınavdan 70 ve üzeri not almıştır."
Burada dikkat etmemiz gereken nokta, araştırmacının inceleme yaptığı grup (bir sınıftaki tüm öğrenciler) ile vardığı sonucun geçerli olduğu grubun (bu sınıftaki tüm öğrenciler) tamamen aynı ve kapsam olarak sınırlı olmasıdır. Yani, araştırmacı ilgilendiği grubun (o sınıfın) her bir üyesini tek tek incelemiş ve bu incelemeye dayanarak kesin bir yargıya varmıştır.
-
Seçenekleri İnceleyelim:
-
A) Eksik tümevarımdır çünkü tüm öğrenciler incelenmemiştir: Bu ifade yanlıştır. Soru metninde "tüm öğrencilerin sınav notlarını inceleyerek" denilmektedir.
-
B) Tam tümevarımdır çünkü sınıftaki tüm öğrenciler incelenmiştir: Bu ifade doğrudur. Araştırmacı, sonuç çıkarmak istediği grubun (sınıfın) her bir elemanını incelemiştir. Bu, tam tümevarımın tanımına uyar.
-
C) Eksik tümevarımdır çünkü başka sınıflar incelenmemiştir: Bu ifade yanlıştır. Araştırmacının vardığı sonuç sadece "bu sınıftaki" öğrencilerle ilgilidir, başka sınıflarla ilgili genel bir yargı değildir. Dolayısıyla başka sınıfları incelemesine gerek yoktur.
-
D) Tam tümevarımdır çünkü örneklem yeterli büyüklüktedir: Bu ifade yanıltıcıdır. Tam tümevarımda "örneklem" kavramı yerine "incelenen popülasyonun tamamı" söz konusudur. "Yeterli büyüklükte örneklem" ifadesi daha çok eksik tümevarım için geçerlidir. Burada tüm elemanlar incelendiği için örneklemden değil, popülasyonun tamamından bahsedilir.
Bu nedenle, araştırmacının akıl yürütme biçimi, incelenen grubun tüm elemanlarının tek tek kontrol edilmesiyle kesin bir sonuca varıldığı için tam tümevarımdır.
Cevap B seçeneğidir.
