Hikâyenin giriş bölümünde "Yıllar sonra aynı sokakta yürürken, o günü hatırladı." cümlesi kullanılmıştır. Bu cümlede aşağıdaki zaman unsurlarından hangisi bir arada verilmiştir?
A) Geçmiş zaman - Şimdiki zaman
B) Gelecek zaman - Geçmiş zaman
C) Geniş zaman - Geçmiş zaman
D) Şimdiki zaman - Geçmiş zaman
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için cümleyi dikkatlice inceleyelim ve fiillerin hangi zaman eklerini aldığını bulalım. Cümlemiz: "Yıllar sonra aynı sokakta yürürken, o günü hatırladı."
- Öncelikle cümlenin ilk kısmına bakalım: "Yıllar sonra aynı sokakta yürürken".
- Buradaki "yürürken" kelimesi, "-ken" zarf fiil ekini almıştır. Bu ek, bir eylemin başka bir eylemle aynı anda gerçekleştiğini veya bir durumun devam ettiğini belirtir. Bu durumda, "yürüme" eylemi o an gerçekleşen bir durumu ifade eder. Yani, o an yürüyor idi. Bu, şimdiki zaman anlamı taşır.
- Şimdi cümlenin ikinci kısmına bakalım: "o günü hatırladı."
- Buradaki "hatırladı" kelimesi, "-dı" geçmiş zaman ekini almıştır. Bu ek, eylemin geçmişte tamamlandığını ve bittiğini gösterir. Bu da geçmiş zamandır.
- Gördüğümüz gibi, cümlede "yürürken" kelimesiyle şimdiki zaman anlamı, "hatırladı" kelimesiyle ise geçmiş zaman anlamı bir arada kullanılmıştır.
Bu analiz ışığında seçenekleri değerlendirelim:
- A) Geçmiş zaman - Şimdiki zaman: Evet, "hatırladı" geçmiş zaman, "yürürken" şimdiki zaman anlamı taşır.
- B) Gelecek zaman - Geçmiş zaman: Cümlede gelecek zaman (örneğin, -ecek/-acak) eki alan bir fiil yoktur.
- C) Geniş zaman - Geçmiş zaman: "Yürürken" kelimesi geniş zaman (örneğin, yürür) değil, şimdiki zaman anlamı taşır.
- D) Şimdiki zaman - Geçmiş zaman: Evet, "yürürken" şimdiki zaman, "hatırladı" geçmiş zaman anlamı taşır. Bu seçenek A seçeneği ile aynıdır, sadece sıralaması farklıdır.
Dolayısıyla, cümlede bir eylem (yürüme) şimdiki zamanda devam ederken, başka bir eylem (hatırlama) geçmişte gerçekleşmiştir.
Cevap D seçeneğidir.
