Kritik sıcaklık değeri en yüksek olan gaz aşağıdakilerden hangisidir?
A) HelyumBu soruyu çözmek için öncelikle "kritik sıcaklık" kavramını anlamamız ve gazların moleküller arası çekim kuvvetleriyle ilişkisini kurmamız gerekiyor.
Kritik sıcaklık, bir gazın basınç uygulanarak sıvılaştırılabileceği en yüksek sıcaklıktır. Bu sıcaklığın üzerinde, ne kadar basınç uygulanırsa uygulansın, gaz sıvılaştırılamaz. Yani, moleküllerin kinetik enerjisi o kadar yüksektir ki, moleküller arası çekim kuvvetleri onları bir arada tutmaya yetmez.
Bir gazın kritik sıcaklığı ne kadar yüksekse, molekülleri arasındaki çekim kuvvetleri de o kadar güçlü demektir. Güçlü çekim kuvvetlerine sahip molekülleri birbirinden ayırmak ve gaz halinde tutmak daha fazla enerji (daha yüksek sıcaklık) gerektirir. Dolayısıyla, moleküller arası çekim kuvvetleri ne kadar güçlüyse, gazı sıvılaştırmak o kadar kolaylaşır ve bu da daha yüksek bir sıcaklıkta bile sıvılaşmanın mümkün olduğu anlamına gelir.
Her bir gazın moleküller arası çekim kuvvetlerini değerlendirelim:
A) Helyum (He): Soy gazdır. Sadece çok zayıf London dağılım kuvvetleri (indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol) içerir. Molekül ağırlığı çok düşüktür.
B) Hidrojen (H₂): Apolar bir moleküldür. Sadece zayıf London dağılım kuvvetleri içerir.
C) Su buharı (H₂O): Polar bir moleküldür. London kuvvetlerinin yanı sıra dipol-dipol etkileşimleri ve en önemlisi hidrojen bağları içerir. Hidrojen bağları, diğer seçeneklerdeki moleküllerin sahip olduğu kuvvetlerden çok daha güçlü moleküller arası çekim kuvvetleridir.
D) Oksijen (O₂): Apolar bir moleküldür. Sadece London dağılım kuvvetleri içerir. Hidrojen'den daha büyük bir molekül olduğu için London kuvvetleri Hidrojen'e göre biraz daha güçlüdür, ancak yine de zayıf kabul edilir.
Verilen seçenekler arasında su buharı ($H_2O$), hidrojen bağları gibi çok güçlü moleküller arası çekim kuvvetlerine sahiptir. Helyum, hidrojen ve oksijen ise sadece zayıf London kuvvetlerine sahiptir. Moleküller arası çekim kuvvetleri ne kadar güçlüyse, gazın kritik sıcaklığı da o kadar yüksek olur.
Bu nedenle, en güçlü moleküller arası çekim kuvvetlerine sahip olan su buharının kritik sıcaklık değeri en yüksek olacaktır.
Cevap C seçeneğidir.