9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "o" sözcüğü kişi zamiri olarak kullanılmıştır?
A) O araba çok hızlı gidiyor.
B) O, bizim en eski dostumuzdur.
C) O kitabı henüz okumadım.
D) O evin bahçesi çok büyük.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "o" sözcüğünün hangi cümlede bir kişiyi işaret eden, yani kişi zamiri olarak kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle kişi zamirlerinin ne olduğunu hatırlayalım:
- Kişi Zamiri (Şahıs Zamiri): Varlıkların adlarının yerini tutan, genellikle insanları veya canlıları ifade eden sözcüklerdir. Türkçede ben, sen, o, biz, siz, onlar gibi zamirler kişi zamirleridir.
- "O" sözcüğü hem kişi zamiri hem de işaret zamiri veya işaret sıfatı olarak kullanılabilir. Eğer bir insanı kastediyorsa kişi zamiri, bir nesneyi, yeri veya kavramı kastediyorsa işaret zamiri veya işaret sıfatı olur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) O araba çok hızlı gidiyor. Burada "o" sözcüğü, "araba" ismini niteleyerek hangi arabadan bahsedildiğini belirtiyor. Bir ismi nitelediği için işaret sıfatı görevindedir. Bir kişiyi değil, bir nesneyi işaret etmektedir.
- B) O, bizim en eski dostumuzdur. Bu cümlede "o" sözcüğü, bir kişinin (dostumuzun) adının yerini tutmuştur. Cümledeki virgül de "o"nun bir zamir olduğunu ve kendisinden sonra gelen sözcüğü nitelemediğini açıkça gösterir. Burada kastedilen, bir insandır. Dolayısıyla "o" kişi zamiri olarak kullanılmıştır.
- C) O kitabı henüz okumadım. Burada "o" sözcüğü, "kitabı" ismini niteleyerek hangi kitaptan bahsedildiğini belirtiyor. Bir ismi nitelediği için işaret sıfatı görevindedir. Bir kişiyi değil, bir nesneyi işaret etmektedir.
- D) O evin bahçesi çok büyük. Burada "o" sözcüğü, "evin" ismini niteleyerek hangi evden bahsedildiğini belirtiyor. Bir ismi nitelediği için işaret sıfatı görevindedir. Bir kişiyi değil, bir yeri/nesneyi işaret etmektedir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "o" sözcüğünün bir kişinin yerini tuttuğu tek seçenek B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
