John Watson, "Bana sağlıklı bir düzine bebek ve onları yetiştireceğim kendi dünyamı verin; rastgele seçtiğim herhangi birini, kendi seçtiğim herhangi bir alanda -doktor, avukat, sanatçı, tüccar şef ve evet, hatta dilenci ve hırsız- uzman yapabileceğimi garanti ederim." demiştir.
Watson'ın bu sözü davranışçılık akımının hangi temel ilkesini vurgulamaktadır?
A) Kalıtımın belirleyiciliği
B) Çevrenin belirleyiciliği
C) Bilinçdışı süreçler
D) Özgür irade
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, davranışçılık akımının kurucularından John B. Watson'ın çok bilinen bir sözü üzerinden temel bir ilkeyi anlamamız isteniyor. Watson'ın sözünü dikkatlice inceleyelim ve seçenekleri değerlendirelim.
- Watson'ın Sözünün Anlamı: John Watson, "Bana sağlıklı bir düzine bebek ve onları yetiştireceğim kendi dünyamı verin; rastgele seçtiğim herhangi birini, kendi seçtiğim herhangi bir alanda -doktor, avukat, sanatçı, tüccar şef ve evet, hatta dilenci ve hırsız- uzman yapabileceğimi garanti ederim." demiştir. Bu söz, bireylerin doğuştan getirdiği özelliklerin (kalıtım) değil, içinde yetiştikleri çevrenin ve aldıkları eğitimin (deneyimler) onların kim olacağını belirlediğini çok güçlü bir şekilde ifade etmektedir. Watson, çevreyi kontrol ederek bir bireyi istediği gibi şekillendirebileceğini iddia etmektedir.
- Davranışçılık Akımı: Davranışçılık, psikolojinin sadece gözlemlenebilir davranışları incelemesi gerektiğini savunan bir yaklaşımdır. Bu akıma göre, davranışlar öğrenme yoluyla kazanılır ve çevresel uyarıcılar ile tepkiler arasındaki ilişkilere odaklanılır. İçsel zihinsel süreçler (düşünceler, duygular) doğrudan incelenemediği için davranışçılığın temel ilgi alanı değildir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Kalıtımın belirleyiciliği: Watson'ın sözü, kalıtımın (genetik mirasın) belirleyici olmadığını, aksine çevrenin her şeyi şekillendirebileceğini vurgulamaktadır. Dolayısıyla bu seçenek yanlıştır.
- B) Çevrenin belirleyiciliği: Watson'ın "kendi dünyamı verin" ve "herhangi birini... uzman yapabileceğimi garanti ederim" ifadeleri, bireyin gelişiminde ve kimliğinin oluşmasında çevrenin, öğrenmenin ve deneyimlerin mutlak belirleyici olduğunu açıkça ortaya koyar. Bu, davranışçılığın temel ilkelerinden biridir.
- C) Bilinçdışı süreçler: Bilinçdışı süreçler, daha çok psikanalitik (Freud gibi) yaklaşımların konusudur. Davranışçılık, gözlemlenemeyen bilinçdışı süreçlerle ilgilenmez, aksine gözlemlenebilir davranışlara ve çevresel etkilere odaklanır. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Özgür irade: Davranışçılık, davranışların çevresel uyarıcılar ve öğrenme geçmişi tarafından belirlendiğini savunarak, özgür irade kavramını genellikle reddeder veya minimize eder. Watson'ın sözü de, bireyin kendi seçimlerinden ziyade, çevrenin onu nasıl şekillendirebileceğine vurgu yapar. Bu seçenek de yanlıştır.
Sonuç olarak, John Watson'ın bu ünlü sözü, davranışçılık akımının temel taşı olan çevrenin insan davranışları ve gelişimi üzerindeki mutlak belirleyiciliğini vurgulamaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
