8. "Matematik dersinde en başarılı öğrenci benim." cümlesinde ek fiil ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Ek fiil "-dir" açıkça yazılmıştır
B) Ek fiil düşmüştür
C) Ek fiil geniş zaman değildir
D) Ek fiil yoktur
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda ek fiilin özelliklerinden birini inceleyeceğiz. Ek fiil, Türkçede isim soylu sözcükleri yüklem yapma veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapma görevini üstlenen önemli bir yardımcı fiildir. Şimdi cümlemizi adım adım inceleyelim:
- Cümleyi İnceleyelim: "Matematik dersinde en başarılı öğrenci benim." cümlesinin yüklemi "benim" sözcüğüdür.
- Yüklemin Türü: "Benim" sözcüğü bir zamirdir (şahıs zamiri). Türkçede isimler veya zamirler tek başına yüklem olamazlar; yüklem olabilmek için ek fiil almaları gerekir.
- Ek Fiilin Görevi: "Benim" sözcüğü, "ben" zamirine ek fiilin birinci tekil şahıs eki olan "-im" ekini alarak yüklem olmuştur. Yani aslında burada bir ek fiil vardır.
- Ek Fiilin Geniş Zamanı: Ek fiilin geniş zamanı genellikle "-dir" ekiyle ifade edilir (örneğin: "öğrencidir", "güzeldir"). Ancak, ek fiilin geniş zaman çekiminde, özellikle şahıs ekleri varken "-dir" ekinin düşmesi çok yaygın bir durumdur.
- Cümlemizdeki Durum: "Matematik dersinde en başarılı öğrenci benim." cümlesi aslında "Matematik dersinde en başarılı öğrenci benimdir." şeklinde de ifade edilebilir. Ancak günlük dilde ve yazılı anlatımda "-dir" eki genellikle düşer. "Benim" sözcüğündeki "-im" eki, ek fiilin geniş zaman birinci tekil şahıs ekidir. Bu durumda, ek fiilin "-dir" kısmı düşmüş kabul edilir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Ek fiil "-dir" açıkça yazılmıştır: Cümlede "-dir" eki açıkça yazılmamıştır ("benimdir" yerine "benim" kullanılmıştır). Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- B) Ek fiil düşmüştür: Ek fiilin geniş zaman eki olan "-dir" düşmüştür. "Benim" sözcüğündeki "-im" eki ek fiilin varlığını gösterse de, "-dir" ekinin düşmesi bu ifadeyi doğru kılar. Bu nedenle bu seçenek doğrudur.
- C) Ek fiil geniş zaman değildir: Cümle, şimdiki zamanı veya genel bir durumu ifade etmektedir ("Ben şu anda en başarılı öğrenciyim"). Bu durum, ek fiilin geniş zaman özelliğidir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- D) Ek fiil yoktur: "Benim" sözcüğü ek fiil alarak yüklem olmuştur. Eğer ek fiil olmasaydı, "ben" tek başına yüklem olamazdı. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
Cevap B seçeneğidir.
