9. "Sınavdan önce düzenli tekrar yapmak başarı oranını artırır."
Bu cümleyi öneri cümlesine dönüştürmek için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?
A) "artırır" yerine "artırmalısın" getirilerek
B) "yapmak" yerine "yapmalısın" getirilerek
C) "sınavdan önce" ifadesi çıkarılarak
D) "başarı oranını" yerine "notunu" getirilerek
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bu soruda, verilen bir cümleyi öneri cümlesine dönüştürmek için hangi değişikliğin yapılması gerektiğini bulmamız isteniyor. Öneri cümleleri, bir kişiye veya kişilere bir şeyi yapmasını tavsiye eden, öğüt veren cümlelerdir. Genellikle fiillere "-malı / -meli" ekleri getirilerek oluşturulurlar.
Şimdi cümlemizi ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Orijinal Cümle: "Sınavdan önce düzenli tekrar yapmak başarı oranını artırır."
- Bu cümle, düzenli tekrar yapmanın başarı oranını artırdığına dair genel bir bilgiyi, bir gerçeği ifade eder. Bir öneri değil, bir tespittir.
Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) "artırır" yerine "artırmalısın" getirilerek
- Eğer bu değişikliği yaparsak cümle şöyle olurdu: "Sınavdan önce düzenli tekrar yapmak başarı oranını artırmalısın."
- Bu ifade dilbilgisel olarak doğru bir cümle oluşturmaz. "Artırmalısın" fiili "sen" öznesine yöneliktir ve cümlenin anlam akışını bozar. Öneri, "başarı oranını artırmak" değil, "tekrar yapmak" eylemi üzerine olmalıdır.
- B) "yapmak" yerine "yapmalısın" getirilerek
- Cümledeki ana eylem "tekrar yapmak" ifadesidir. Bu eylemi bir öneriye dönüştürmek için, "yapmak" fiilini "-malı / -meli" ekiyle çekimlememiz gerekir.
- Eğer "yapmak" yerine "yapmalısın" getirirsek, cümle "Sınavdan önce düzenli tekrar yapmalısın." şeklini alır.
- Bu cümle, "senin sınavdan önce düzenli tekrar yapman gerektiği" yönünde açık ve net bir öneri cümlesidir. Cümlenin ikinci kısmı ("başarı oranını artırır") bu önerinin gerekçesi olarak düşünülebilir veya öneri cümlesi bu haliyle de tamamlanmış olur.
- C) "sınavdan önce" ifadesi çıkarılarak
- Bu ifadeyi çıkarırsak cümle "Düzenli tekrar yapmak başarı oranını artırır." olur.
- Bu değişiklik, cümlenin anlamını veya yapısını öneri cümlesine dönüştürmez. Hala genel bir tespiti ifade eder.
- D) "başarı oranını" yerine "notunu" getirilerek
- Bu değişikliği yaparsak cümle "Sınavdan önce düzenli tekrar yapmak notunu artırır." olur.
- Bu değişiklik sadece bir kelimeyi eş anlamlısıyla değiştirir. Cümlenin yapısını veya türünü (öneri cümlesi olup olmadığını) değiştirmez. Hala bir tespiti ifade eder.
Gördüğümüz gibi, cümleyi bir öneriye dönüştürmenin en doğru yolu, eylemi belirten "yapmak" fiilini öneri kipiyle çekimleyerek "yapmalısın" haline getirmektir. Bu sayede, "Sınavdan önce düzenli tekrar yapmalısın." gibi motive edici ve yol gösterici bir öneri cümlesi elde ederiz.
Cevap B seçeneğidir.
