Kuru buz (katı CO₂) oda sıcaklığında doğrudan gaz haline geçer. Bu süreçle ilgili:
I. Süblimleşme olarak adlandırılır
II. Tanecikler arası bağlar tamamen kopar
III. Maddenin düzenliliği artar
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Sevgili öğrenciler, kuru buzun (katı karbondioksit, $CO_2$) oda sıcaklığında doğrudan gaz haline geçmesi, günlük hayatta gözlemleyebileceğimiz ilginç bir fiziksel değişimdir. Bu süreci adım adım inceleyelim ve verilen ifadelerin doğruluğunu değerlendirelim.
I. Süblimleşme olarak adlandırılır:
Maddenin katı halden doğrudan gaz hale geçişine "süblimleşme" denir. Kuru buzun katı halden gaz hale geçmesi de tam olarak bu tanıma uyar. Örneğin, naftalin ve iyot da süblimleşen maddelerdir. Bu nedenle, birinci ifade doğrudur.
II. Tanecikler arası bağlar tamamen kopar:
Maddenin halleri arasındaki temel farklardan biri, tanecikler arası çekim kuvvetlerinin (bağların) gücüdür. Katı halde tanecikler birbirine çok sıkı bağlı ve düzenli bir yapıdadır. Gaz halde ise tanecikler birbirinden çok uzakta, rastgele ve hızlı hareket ederler; aralarındaki çekim kuvvetleri yok denecek kadar azdır veya tamamen kopmuştur. Kuru buz katı halden gaz hale geçerken, tanecikler arasındaki bu çekim kuvvetleri büyük ölçüde zayıflar ve tanecikler serbest hale gelir. Bu durum, tanecikler arası bağların tamamen koptuğu anlamına gelir. Bu nedenle, ikinci ifade doğrudur.
III. Maddenin düzenliliği artar:
Maddenin hallerini düzenlilik açısından sıralarsak: Katı hal en düzenli, sıvı hal daha az düzenli ve gaz hal ise en düzensiz haldir. Katı haldeki tanecikler belirli bir kristal yapıda düzenli bir şekilde istiflenmişken, gaz haldeki tanecikler birbirinden bağımsız ve düzensiz hareket ederler. Kuru buz katı halden (düzenli) gaz hale (düzensiz) geçtiği için, maddenin düzenliliği azalır, artmaz. Bu nedenle, üçüncü ifade yanlıştır.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, I ve II numaralı ifadeler doğru, III numaralı ifade yanlıştır.
Cevap B seçeneğidir.
