Bir öğrenci laboratuvarda farklı çözücüler ve çözünenler kullanarak çözünme deneyleri yapmaktadır. Aşağıdaki tabloda deneylerde kullanılan maddeler ve gözlemler verilmiştir:
Çözücü: Su - Çözünen: NaCl - Sonuç: Çözündü
Çözücü: Su - Çözünen: Yağ - Sonuç: Çözünmedi
Çözücü: Hekzan - Çözünen: NaCl - Sonuç: Çözünmedi
Çözücü: Hekzan - Çözünen: Yağ - Sonuç: Çözündü
Bu gözlemlere dayanarak öğrenci hangi sonuca ulaşmıştır?
A) Polar çözücüler her zaman iyonik bileşikleri çözer.
B) Apolar çözücüler polar maddeleri daha iyi çözer.
C) Benzer polariteye sahip maddeler birbirini çözer.
D) Çözünme sadece sıcaklıkla ilişkilidir.
Çözünme olayını anlamak için bu deneyi birlikte inceleyelim. Deneyde farklı çözücüler ve çözünenler kullanılarak hangi maddelerin birbiri içinde çözündüğü gözlemlenmiş. Bu gözlemlerden yola çıkarak bir sonuca ulaşmamız gerekiyor.
- Adım 1: Polar ve Apolar Kavramlarını Hatırlayalım
- Polar Maddeler: Su gibi moleküllerin bir tarafı kısmi pozitif ($δ^+$), diğer tarafı kısmi negatif ($δ^−$) yüklü olan maddelerdir. İyonik bileşikler de polar özellik gösterir.
- Apolar Maddeler: Yağ ve hekzan gibi yük dağılımı dengeli olan, kutuplaşmamış maddelerdir.
- Adım 2: Deney Sonuçlarını İnceleyelim
- Su (polar) NaCl'yi (iyonik/polar) çözdü.
- Su (polar) yağı (apolar) çözmedi.
- Hekzan (apolar) NaCl'yi (iyonik/polar) çözmedi.
- Hekzan (apolar) yağı (apolar) çözdü.
- Adım 3: Sonuçları Değerlendirelim
- Gözlemlerimiz, polar maddelerin polar maddeleri, apolar maddelerin ise apolar maddeleri çözdüğünü gösteriyor. Yani, benzer polariteye sahip maddeler birbiri içinde daha kolay çözünür.
- Adım 4: Seçenekleri İnceleyelim
- A) Polar çözücüler her zaman iyonik bileşikleri çözer. Bu ifade doğru değil çünkü çözünme sadece polariteye değil, sıcaklık ve basınca da bağlıdır. Ayrıca bazı istisnalar olabilir.
- B) Apolar çözücüler polar maddeleri daha iyi çözer. Bu ifade deney sonuçlarımızla çelişiyor. Apolar çözücüler apolar maddeleri daha iyi çözer.
- C) Benzer polariteye sahip maddeler birbirini çözer. Bu ifade deney sonuçlarımızla tam olarak örtüşüyor. Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde çözünür.
- D) Çözünme sadece sıcaklıkla ilişkilidir. Sıcaklık çözünmeyi etkileyen bir faktör olsa da, tek belirleyici faktör değildir. Polarite de önemlidir.
Bu nedenle, doğru sonuç benzer polariteye sahip maddelerin birbirini çözdüğüdür.
Cevap C seçeneğidir.
