Bir ailede anne ile babanın kan grupları AB ve 0'dır. Bu ailenin çocuklarının kan grupları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Çocukların yalnızca A veya B grubunda olma olasılığı vardır.
B) Çocukların yalnızca AB grubunda olma olasılığı vardır.
C) Çocukların 0 grubunda olma olasılığı vardır.
D) Çocukların AB grubunda olma olasılığı vardır.
Merhaba sevgili öğrenciler! Kan grupları kalıtımı, genetik bilimi için çok güzel bir örnektir. Bu soruyu çözmek için, kan gruplarının nasıl aktarıldığını ve hangi genotiplerin hangi fenotiplere (kan gruplarına) yol açtığını hatırlamamız gerekiyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- 1. Adım: Kan Grupları ve Genotipleri Hatırlayalım
Kan grupları, A, B ve 0 olmak üzere üç farklı alel (gen çeşidi) tarafından belirlenir. A ve B alelleri birbirine eş baskın (kodominant) iken, 0 aleli hem A'ya hem de B'ye çekiniktir (resesif).
- A kan grubu: Genotipi AA veya A0 olabilir.
- B kan grubu: Genotipi BB veya B0 olabilir.
- AB kan grubu: Genotipi sadece AB olabilir.
- 0 kan grubu: Genotipi sadece 00 olabilir.
- 2. Adım: Anne ve Babanın Genotiplerini Belirleyelim
Soruda anne ile babanın kan grupları AB ve 0 olarak verilmiş.
- AB kan grubuna sahip olan ebeveynin genotipi kesinlikle AB'dir. Çünkü AB kan grubu sadece bu genotip ile oluşur.
- 0 kan grubuna sahip olan ebeveynin genotipi kesinlikle 00'dır. Çünkü 0 kan grubu sadece bu genotip ile oluşur.
- 3. Adım: Çocukların Olası Genotiplerini Belirleyelim (Çaprazlama Yapalım)
Şimdi, AB genotipli bir ebeveyn ile 00 genotipli bir ebeveynin çocuklarının hangi genotiplere sahip olabileceğini bulmak için bir çaprazlama yapalım.
- AB genotipli ebeveynin oluşturabileceği gametler (üreme hücreleri): A ve B.
- 00 genotipli ebeveynin oluşturabileceği gametler: Sadece 0.
Bu gametlerin birleşmesiyle oluşacak çocukların genotipleri şunlar olacaktır:
- A gameti (AB'den) + 0 gameti (00'dan) $\rightarrow$ A0 genotipi
- B gameti (AB'den) + 0 gameti (00'dan) $\rightarrow$ B0 genotipi
- 4. Adım: Çocukların Olası Kan Gruplarını (Fenotiplerini) Belirleyelim
Bulduğumuz genotipleri kan gruplarına çevirelim:
- A0 genotipli çocuklar A kan grubuna sahip olacaktır.
- B0 genotipli çocuklar B kan grubuna sahip olacaktır.
Bu durumda, bu ailenin çocuklarının kan grupları ya A ya da B olabilir. Başka bir kan grubu (AB veya 0) olma ihtimali yoktur.
- 5. Adım: Seçenekleri Değerlendirelim
Şimdi bulgularımıza göre seçenekleri inceleyelim:
- A) Çocukların yalnızca A veya B grubunda olma olasılığı vardır. Bu ifade, bizim çaprazlama sonucumuzla tamamen uyuşmaktadır. Çocuklar ya A kan grubu ya da B kan grubu olacaktır.
- B) Çocukların yalnızca AB grubunda olma olasılığı vardır. Çaprazlamamızda AB genotipi oluşmadığı için bu ifade yanlıştır.
- C) Çocukların 0 grubunda olma olasılığı vardır. Çaprazlamamızda 00 genotipi oluşmadığı için bu ifade yanlıştır. (Çocukların 0 kan grubuna sahip olabilmesi için her iki ebeveynden de birer 0 aleli alması gerekir, ancak AB kan gruplu ebeveyn 0 aleli taşımaz.)
- D) Çocukların AB grubunda olma olasılığı vardır. Bu ifade de yanlıştır, çünkü AB genotipi oluşmamıştır.
Sonuç olarak, yapılan çaprazlama sonucunda çocukların sadece A veya B kan grubunda olabileceği anlaşılmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
