Rh uyuşmazlığı, Rh(-) bir annenin Rh(+) bebeğe hamile kalması durumunda ortaya çıkabilir. İlk hamilelikte genellikle sorun oluşturmayan bu durum, ikinci ve sonraki hamileliklerde risk oluşturur.
Buna göre, aşağıdaki ebeveyn çiftlerinden hangisinde Rh uyuşmazlığı görülme riski VARDIR?
A) Anne: AB Rh(+), Baba: 0 Rh(-)
B) Anne: A Rh(-), Baba: B Rh(-)
C) Anne: 0 Rh(-), Baba: A Rh(+)
D) Anne: B Rh(+), Baba: AB Rh(-)
Merhaba sevgili öğrenciler!
Rh uyuşmazlığı, kan grupları arasındaki önemli bir genetik durumdur. Bu soruyu adım adım inceleyerek konuyu daha iyi anlayalım.
Rh Uyuşmazlığı Nedir ve Ne Zaman Ortaya Çıkar?
- Rh uyuşmazlığı, Rh(-) bir annenin Rh(+) bir bebeğe hamile kalması durumunda ortaya çıkma riski taşır.
- Annenin bağışıklık sistemi, bebeğin Rh(+) kan hücrelerini yabancı olarak algılayıp onlara karşı antikor üretebilir.
- Bu durum genellikle ilk hamilelikte sorun yaratmazken, sonraki Rh(+) bebeklerde risk oluşturabilir.
Rh Faktörünün Genetiği:
- Rh(+) özelliği baskın (dominant) bir özelliktir. Genellikle 'R' harfi ile gösterilir.
- Rh(-) özelliği çekinik (resesif) bir özelliktir. Genellikle 'r' harfi ile gösterilir.
- Bir bireyin Rh faktörü genotipi şu şekilde olabilir:
- Rh(+): RR (homozigot baskın) veya Rr (heterozigot)
- Rh(-): rr (homozigot çekinik)
Rh Uyuşmazlığı Riskinin Olması İçin Gerekli Şartlar:
- Anne mutlaka Rh(-) olmalıdır (genotipi: rr).
- Bebek mutlaka Rh(+) olmalıdır (genotipi: RR veya Rr).
- Rh(-) bir annenin Rh(+) bir bebeğe sahip olabilmesi için, babanın genotipinde en az bir 'R' aleli bulunmalıdır. Yani baba Rh(+) olmalıdır (RR veya Rr).
Şimdi seçenekleri bu bilgilere göre tek tek inceleyelim:
- A) Anne: AB Rh(+), Baba: 0 Rh(-)
- Anne Rh(+) olduğu için, Rh uyuşmazlığı riski oluşmaz. Çünkü risk, Rh(-) annelerde görülür.
- B) Anne: A Rh(-), Baba: B Rh(-)
- Anne Rh(-) (genotipi: rr) ve Baba da Rh(-) (genotipi: rr).
- Bu durumda, anne ve babanın tüm çocukları Rh(-) olacaktır (rr x rr $\rightarrow$ rr).
- Rh(+) bir bebek doğma ihtimali olmadığı için Rh uyuşmazlığı riski yoktur.
- C) Anne: 0 Rh(-), Baba: A Rh(+)
- Anne Rh(-) (genotipi: rr). Bu, Rh uyuşmazlığı için ilk ve en önemli şartı sağlıyor.
- Baba Rh(+) (genotipi: RR veya Rr olabilir).
- Eğer baba RR ise: rr (anne) x RR (baba) $\rightarrow$ Tüm bebekler Rr (Rh(+)) olur.
- Eğer baba Rr ise: rr (anne) x Rr (baba) $\rightarrow$ Bebeklerin %50'si Rr (Rh(+)), %50'si rr (Rh(-)) olur.
- Her iki durumda da, Rh(-) annenin Rh(+) bir bebeğe sahip olma ihtimali vardır. Dolayısıyla Rh uyuşmazlığı riski mevcuttur.
- D) Anne: B Rh(+), Baba: AB Rh(-)
- Anne Rh(+) olduğu için, Rh uyuşmazlığı riski oluşmaz. Çünkü risk, Rh(-) annelerde görülür.
Yukarıdaki analizlere göre, Rh uyuşmazlığı görülme riskinin olduğu tek seçenek C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
