Bir yarış arabası pistte 3 tur atıyor. İlk turu 120 km/sa, ikinci turu 150 km/sa, üçüncü turu 180 km/sa ortalama hızla tamamlıyor. Pist uzunluğu 5 km olduğuna göre, yarış arabasının 3 turdaki ortalama hızı kaç km/sa'tir?
A) 138,5Merhaba sevgili öğrenciler! Bu tür hız problemlerini çözerken en önemli kural, ortalama hızın sadece hızların ortalaması olmadığını, toplam mesafeyi toplam süreye bölerek bulunduğunu unutmamaktır. Şimdi adım adım bu soruyu çözelim:
Yarış arabası 3 tur atıyor ve her bir tur 5 km uzunluğunda. Bu durumda yarış arabasının kat ettiği toplam mesafe:
Toplam Mesafe = Tur Sayısı $\times$ Her Bir Turun Uzunluğu
Toplam Mesafe = $3 \text{ tur} \times 5 \text{ km/tur} = 15 \text{ km}$
Hız, mesafe ve süre arasındaki ilişkiyi hatırlayalım: $Hız = \frac{Mesafe}{Süre}$. Buradan süreyi bulmak için formülü $Süre = \frac{Mesafe}{Hız}$ şeklinde düzenleyebiliriz. Her tur 5 km olduğu için:
Hız ($v_1$) = 120 km/sa
$t_1 = \frac{5 \text{ km}}{120 \text{ km/sa}} = \frac{1}{24} \text{ saat}$
Hız ($v_2$) = 150 km/sa
$t_2 = \frac{5 \text{ km}}{150 \text{ km/sa}} = \frac{1}{30} \text{ saat}$
Hız ($v_3$) = 180 km/sa
$t_3 = \frac{5 \text{ km}}{180 \text{ km/sa}} = \frac{1}{36} \text{ saat}$
Yarış arabasının 3 turu tamamlaması için geçen toplam süre, her bir turda harcadığı sürelerin toplamıdır:
Toplam Süre ($T_{toplam}$) = $t_1 + t_2 + t_3$
$T_{toplam} = \frac{1}{24} + \frac{1}{30} + \frac{1}{36}$
Bu kesirleri toplamak için ortak payda bulmamız gerekiyor. 24, 30 ve 36 sayılarının en küçük ortak katı (EKOK) 360'tır.
$T_{toplam} = \frac{1 \times 15}{24 \times 15} + \frac{1 \times 12}{30 \times 12} + \frac{1 \times 10}{36 \times 10}$
$T_{toplam} = \frac{15}{360} + \frac{12}{360} + \frac{10}{360}$
$T_{toplam} = \frac{15 + 12 + 10}{360} = \frac{37}{360} \text{ saat}$
Ortalama hız formülünü hatırlayalım: $Ortalama Hız = \frac{Toplam Mesafe}{Toplam Süre}$.
Ortalama Hız = $\frac{15 \text{ km}}{\frac{37}{360} \text{ saat}}$
Ortalama Hız = $15 \times \frac{360}{37}$
Ortalama Hız = $\frac{5400}{37}$
Şimdi bu bölme işlemini yapalım:
$\frac{5400}{37} \approx 145.9459... \text{ km/sa}$
Seçeneklere baktığımızda, bu değere en yakın olan seçenek 145,5'tir.
Cevap C seçeneğidir.