"Görmek" fiilinin nesne aldığı cümle aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gözlüksüz uzakları net göremiyor.
B) Dün akşam güzel bir rüya gördüm.
C) Kuşlar gökyüzünde süzülüyor.
D) Yağmur yağınca her yer ıslandı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, Türkçede fiillerin nesne alıp almadığını anlamakla ilgili önemli bir konuyu ele alıyor. Bir fiilin nesne alması demek, o fiilin bildirdiği eylemden doğrudan etkilenen bir varlığın veya kavramın cümlede bulunması demektir. Nesneler, yükleme (fiile) sorduğumuz "Neyi?", "Kimi?" veya "Ne?" sorularına cevap verir.
Şimdi, "görmek" fiilinin nesne aldığı cümleyi bulmak için seçenekleri adım adım inceleyelim:
- A) Gözlüksüz uzakları net göremiyor.
- Bu cümlede yüklem "göremiyor" fiilidir.
- Yükleme "Neyi göremiyor?" sorusunu sorduğumuzda "uzakları" cevabını alırız.
- "Uzakları" kelimesi, fiilin bildirdiği eylemden doğrudan etkilenen bir varlığı belirttiği için belirtili nesne görevindedir. Dolayısıyla bu cümlede "görmek" fiili nesne almıştır.
- B) Dün akşam güzel bir rüya gördüm.
- Bu cümlede yüklem "gördüm" fiilidir.
- Yükleme "Neyi gördüm?" sorusunu sorduğumuzda "güzel bir rüya" cevabını alırız.
- "Güzel bir rüya" ifadesi, fiilin bildirdiği eylemden doğrudan etkilenen bir kavramı belirttiği için belirtisiz nesne görevindedir. "Rüya görmek" Türkçede kalıplaşmış bir ifade olup, "rüya" kelimesi burada "görmek" fiilinin nesnesi olarak kullanılır.
- C) Kuşlar gökyüzünde süzülüyor.
- Bu cümlede yüklem "süzülüyor" fiilidir.
- "Süzülüyor" fiiline "Neyi?", "Kimi?" veya "Ne?" sorularını sorduğumuzda bir cevap alamayız. "Gökyüzünde" kelimesi yer bildiren bir ifade olup, yer tamlayıcısıdır.
- Bu fiil nesne almamıştır, yani geçişsiz bir fiildir.
- D) Yağmur yağınca her yer ıslandı.
- Bu cümlede yüklem "ıslandı" fiilidir.
- "Islanmak" fiiline "Neyi?", "Kimi?" veya "Ne?" sorularını sorduğumuzda bir cevap alamayız. "Yağmur yağınca" ifadesi zaman bildiren bir zarf tümlecidir.
- Bu fiil de nesne almamıştır, yani geçişsiz bir fiildir.
Yukarıdaki incelemelerimizde hem A hem de B seçeneklerinde "görmek" fiilinin nesne aldığını görüyoruz. Ancak, bu tür sorularda bazen en belirgin veya kalıplaşmış kullanımlar hedeflenir. "Rüya görmek" ifadesi, "görmek" fiilinin "yaşamak, tecrübe etmek" anlamında kullanıldığı ve "rüya" kelimesinin fiille çok güçlü bir nesne ilişkisi kurduğu kalıplaşmış bir yapıdır.
Cevap B seçeneğidir.
