"Anlatmak" fiili aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne almamıştır?
A) Öğretmen konuyu örneklerle açıkladı.
B) Dedem eski günleri özlemle anlattı.
C) Çocuk heyecanla bağırdı.
D) Yazar romanında köy yaşamını anlattı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiillerin nesne alıp almadığını, yani geçişli mi yoksa geçişsiz mi olduklarını bulmamız isteniyor. Bir fiilin nesne alıp almadığını anlamak için fiile "Neyi?" veya "Kimi?" sorularını sorarız. Eğer bu sorulara cevap veren bir sözcük varsa, o fiil nesne almıştır (geçişlidir). Eğer cevap veren bir sözcük yoksa, o fiil nesne almamıştır (geçişsizdir).
Soruda özellikle "anlatmak" fiili vurgulanmış olsa da, seçeneklerde farklı fiiller de bulunmaktadır. Bizim amacımız, verilen cümleler içinde nesne almamış olan fiili ve dolayısıyla cümleyi bulmaktır.
- A) Öğretmen konuyu örneklerle açıkladı.
- Bu cümlede fiil "açıkladı"dır.
- "Neyi açıkladı?" diye sorduğumuzda cevabımız "konuyu" olur.
- "Konuyu" kelimesi nesnedir. Dolayısıyla bu fiil nesne almıştır.
- B) Dedem eski günleri özlemle anlattı.
- Bu cümlede fiil "anlattı"dır.
- "Neyi anlattı?" diye sorduğumuzda cevabımız "eski günleri" olur.
- "Eski günleri" kelimesi nesnedir. Dolayısıyla bu fiil nesne almıştır.
- C) Çocuk heyecanla bağırdı.
- Bu cümlede fiil "bağırdı"dır.
- "Neyi bağırdı?" veya "Kimi bağırdı?" diye sorduğumuzda bu sorulara cevap veren bir sözcük bulamayız. "Bağırmak" fiili burada doğrudan bir nesneyi etkilememiştir.
- Bu fiil nesne almamıştır, yani geçişsizdir.
- D) Yazar romanında köy yaşamını anlattı.
- Bu cümlede fiil "anlattı"dır.
- "Neyi anlattı?" diye sorduğumuzda cevabımız "köy yaşamını" olur.
- "Köy yaşamını" kelimesi nesnedir. Dolayısıyla bu fiil nesne almıştır.
Gördüğümüz gibi, A, B ve D seçeneklerindeki fiiller nesne alırken, C seçeneğindeki "bağırmak" fiili nesne almamıştır. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
