Bir öğrenci laboratuvarda sempatik ve parasempatik sistem etkilerini inceliyor. Aşağıdaki tabloda bazı fizyolojik parametreler ve etkileri verilmiştir:
- Kalp atış hızı: Artar/Azalır
- Göz bebeği: Genişler/Daralır
- Tükürük salgısı: Azalır/Artar
- Bronşlar: Genişler/Daralır
Buna göre hangi parametrelerde sempatik ve parasempatik sistem etkileri doğru eşleştirilmiştir?
A) Sempatik: Kalp atışı artar, Göz bebeği daralır - Parasempatik: Kalp atışı azalır, Göz bebeği genişler
B) Sempatik: Tükürük salgısı artar, Bronşlar daralır - Parasempatik: Tükürük salgısı azalır, Bronşlar genişler
C) Sempatik: Göz bebeği genişler, Tükürük salgısı azalır - Parasempatik: Göz bebeği daralır, Tükürük salgısı artar
D) Sempatik: Bronşlar daralır, Kalp atışı azalır - Parasempatik: Bronşlar genişler, Kalp atışı artar
Merhaba sevgili öğrenciler!
Otonom sinir sistemi, vücudumuzun istemsiz çalışan birçok fonksiyonunu düzenleyen iki ana bölümden oluşur: sempatik sistem ve parasempatik sistem. Bu iki sistem genellikle birbirine zıt (antagonistik) etkiler göstererek vücudun dengesini (homeostaz) korur. Sempatik sistem genellikle "savaş ya da kaç" tepkisiyle ilişkilendirilirken, parasempatik sistem "dinlen ve sindir" tepkisinden sorumludur.
Şimdi, tablodaki her bir fizyolojik parametrenin sempatik ve parasempatik sistemler tarafından nasıl etkilendiğini adım adım inceleyelim:
- Kalp atış hızı:
- Sempatik sistem: Vücudu bir tehdit veya stres durumuna hazırlar, bu yüzden kalp atış hızını artırır.
- Parasempatik sistem: Vücudun dinlenmesini ve enerji tasarrufu yapmasını sağlar, bu yüzden kalp atış hızını azaltır.
- Göz bebeği:
- Sempatik sistem: Tehlike anında daha fazla ışık alarak çevreyi daha iyi görmemizi sağlamak için göz bebeklerini genişletir (midriyazis).
- Parasempatik sistem: Normal koşullarda göz bebeklerini daraltır (miyozis).
- Tükürük salgısı:
- Sempatik sistem: Stres anında sindirim faaliyetleri yavaşlar, bu yüzden tükürük salgısını azaltır (ağız kuruluğu).
- Parasempatik sistem: Sindirimi teşvik eder, bu yüzden tükürük salgısını artırır (bol ve sulu tükürük).
- Bronşlar (soluk borusu dalları):
- Sempatik sistem: Daha fazla oksijen alabilmek için hava yollarını genişletir (bronkodilatasyon).
- Parasempatik sistem: Normal solunumu sürdürürken enerji tasarrufu için bronşları hafifçe daraltır (bronkokonstriksiyon).
Şimdi bu bilgiler ışığında seçenekleri değerlendirelim:
- A) Sempatik: Kalp atışı artar (Doğru), Göz bebeği daralır (Yanlış - genişler) - Parasempatik: Kalp atışı azalır (Doğru), Göz bebeği genişler (Yanlış - daralır)
- Bu seçenekte göz bebeği etkileri yanlış verilmiştir.
- B) Sempatik: Tükürük salgısı artar (Yanlış - azalır), Bronşlar daralır (Yanlış - genişler) - Parasempatik: Tükürük salgısı azalır (Yanlış - artar), Bronşlar genişler (Yanlış - daralır)
- Bu seçenekteki tüm eşleştirmeler yanlıştır.
- C) Sempatik: Göz bebeği genişler (Doğru), Tükürük salgısı azalır (Doğru) - Parasempatik: Göz bebeği daralır (Doğru), Tükürük salgısı artar (Doğru)
- Bu seçenekteki tüm eşleştirmeler yukarıdaki analizimizle tamamen uyumludur.
- D) Sempatik: Bronşlar daralır (Yanlış - genişler), Kalp atışı azalır (Yanlış - artar) - Parasempatik: Bronşlar genişler (Yanlış - daralır), Kalp atışı artar (Yanlış - azalır)
- Bu seçenekteki tüm eşleştirmeler yanlıştır.
Yukarıdaki detaylı incelemeler sonucunda, C seçeneğindeki tüm eşleştirmelerin doğru olduğunu görmekteyiz.
Cevap C seçeneğidir.
