II. Dünya Savaşı sonrasında Sovyet yayılmacılığına karşı ABD'nin izlediği "containment" (durdurma) politikasının ilk somut uygulamaları hangi iki programdır?
A) Monroe Doktrini - Wilson İlkeleri
B) Truman Doktrini - Marshall Planı
C) Eisenhower Doktrini - Molotov Planı
D) Bretton Woods Sistemi - NATO
II. Dünya Savaşı sonrasında dünya siyasi dengeleri kökten değişti. Bir yanda ABD liderliğindeki Batı Bloku, diğer yanda Sovyetler Birliği liderliğindeki Doğu Bloku oluştu. Sovyetler Birliği'nin Doğu Avrupa'da nüfuzunu artırması ve komünist ideolojiyi yayma çabaları, ABD'yi endişelendirdi. İşte bu noktada ABD, Sovyet yayılmacılığını "durdurma" veya "çevreleme" (containment) politikası izlemeye karar verdi. Bu politikanın ilk ve en somut uygulamaları şunlardır:
- Containment (Durdurma) Politikası Nedir? Bu politika, Sovyetler Birliği'nin komünist ideolojiyi ve siyasi etkisini yaymasını engellemeyi amaçlayan bir ABD dış politikasıydı. Amaç, Sovyetler'in mevcut sınırlarının ötesine geçmesini durdurmaktı.
- Truman Doktrini (1947): Bu doktrin, ABD Başkanı Harry S. Truman tarafından ilan edildi. Yunanistan ve Türkiye'nin komünist tehdit altında olduğu bir dönemde, bu ülkelere ekonomik ve askeri yardım sağlanmasını öngörüyordu. Truman Doktrini, Sovyet yayılmacılığına karşı askeri ve siyasi alanda atılan ilk önemli adımdır. ABD, bu doktrinle dünya genelinde komünizmle mücadele etme sorumluluğunu üstlendiğini açıkça belirtmiştir.
- Marshall Planı (1948): Resmi adıyla Avrupa İyileştirme Programı olan Marshall Planı, II. Dünya Savaşı'nda büyük yıkım yaşamış Batı Avrupa ülkelerinin ekonomik olarak yeniden inşasını hedefliyordu. ABD, bu planla Batı Avrupa ülkelerine milyarlarca dolar yardım sağlayarak, ekonomik istikrarsızlığın komünist partilerin güçlenmesine zemin hazırlamasını engellemeyi amaçladı. Bu plan, containment politikasının ekonomik alandaki en önemli uygulamasıdır.
- Diğer seçenekleri inceleyelim:
- A) Monroe Doktrini - Wilson İlkeleri: Monroe Doktrini (1823), ABD'nin Latin Amerika'ya Avrupa müdahalesini engelleme politikasıdır ve çok daha eski bir döneme aittir. Wilson İlkeleri (1918), I. Dünya Savaşı sonrası dünya düzeni ve barış ilkeleriyle ilgilidir, II. Dünya Savaşı sonrası Sovyet yayılmacılığına karşı bir politika değildir.
- C) Eisenhower Doktrini - Molotov Planı: Eisenhower Doktrini (1957), Ortadoğu'daki komünist tehdide karşı ABD'nin bölge ülkelerine yardım etme politikasıdır ve Truman Doktrini'nden daha sonraki bir dönemde ortaya çıkmıştır. Molotov Planı ise (1947), Sovyetler Birliği'nin Doğu Avrupa ülkelerine yönelik kendi ekonomik yardım planıdır, yani ABD'nin containment politikasının bir uygulaması değildir, aksine ona bir yanıttır.
- D) Bretton Woods Sistemi - NATO: Bretton Woods Sistemi (1944), savaş sonrası uluslararası ekonomik düzeni kurmayı amaçlayan bir anlaşmalar bütünüdür (IMF ve Dünya Bankası gibi kurumları kurmuştur). Doğrudan Sovyet yayılmacılığına karşı bir "durdurma" politikası uygulaması değildir. NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü - 1949), Sovyet tehdidine karşı Batı ülkelerinin askeri ittifakıdır ve containment politikasının önemli bir parçasıdır; ancak Truman Doktrini ve Marshall Planı, NATO'dan önce gelen ve containment politikasının ilk somut uygulamaları olarak kabul edilen adımlardır. Soru "ilk somut uygulamaları" sorduğu için Truman Doktrini ve Marshall Planı daha önceliklidir.
Bu açıklamalar ışığında, II. Dünya Savaşı sonrasında Sovyet yayılmacılığına karşı ABD'nin izlediği "containment" politikasının ilk somut uygulamaları Truman Doktrini ve Marshall Planı'dır.
Cevap B seçeneğidir.
