🎓 10. Sınıf Kategorik Değişken Nedir? Test 2 - Ders Notu
Bu not, kategorik değişkenlerin ne olduğunu, türlerini ve analizlerde nasıl kullanıldığını anlamanıza yardımcı olacaktır. Testte başarılı olmanız için temel bilgileri içermektedir.
📌 Kategorik Değişken Nedir? 📊
Kategorik değişkenler, verileri belirli kategorilere veya gruplara ayırmak için kullanılan değişkenlerdir. Bu kategoriler sayısal olmak zorunda değildir, genellikle isimler veya etiketlerle ifade edilir.
- Kategorik değişkenler, nitel (kalitatif) verileri temsil eder.
- Sayısal (kantitatif) verilerin aksine, kategorik veriler üzerinde aritmetik işlemler yapmak anlamlı değildir (örneğin, ortalama almak).
⚠️ Dikkat: Kategorik değişkenler sayısal değerler alabilir, ancak bu değerler sıralama veya miktar belirtmez; sadece kategorileri temsil eder.
📌 Kategorik Değişken Türleri 📚
Kategorik değişkenler temel olarak iki türe ayrılır: Nominal ve Ordinal.
- Nominal Değişkenler: Kategoriler arasında doğal bir sıralama olmayan değişkenlerdir. Örnek: Göz rengi (mavi, kahverengi, yeşil), medeni durum (evli, bekar, boşanmış).
- Ordinal Değişkenler: Kategoriler arasında anlamlı bir sıralama olan değişkenlerdir. Örnek: Eğitim seviyesi (ilkokul, ortaokul, lise, üniversite), memnuniyet düzeyi (çok memnun, memnun, nötr, memnun değil, çok memnun değil).
💡 İpucu: Ordinal değişkenlerdeki sıralama önemlidir, ancak kategoriler arasındaki mesafenin eşit olması gerekmez.
📌 Kategorik Değişkenlerin Analizi 📈
Kategorik değişkenler, çeşitli istatistiksel analizlerde kullanılır. En yaygın kullanılan yöntemler şunlardır:
- Frekans Dağılımı: Her bir kategorideki gözlem sayısını gösterir.
- Yüzde Dağılımı: Her bir kategorideki gözlemlerin yüzdesini gösterir.
- Çapraz Tablolar (Kontenjans Tabloları): İki veya daha fazla kategorik değişken arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılır.
- Ki-Kare Testi: İki kategorik değişken arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olup olmadığını test etmek için kullanılır.
⚠️ Dikkat: Kategorik değişkenlerle yapılan analizlerde, uygun grafik türlerini (örneğin, çubuk grafikler, pasta grafikler) kullanmak verileri görselleştirmek açısından önemlidir.
📌 Kategorik Değişken Örnekleri 🌍
Kategorik değişkenlere günlük hayattan ve farklı alanlardan birçok örnek verilebilir.
- Cinsiyet: (Kadın, Erkek)
- Kan Grubu: (A, B, AB, 0)
- En Sevilen Renk: (Kırmızı, Mavi, Yeşil...)
- Müşteri Memnuniyet Düzeyi: (Çok Memnun, Memnun, Nötr, Memnun Değil, Çok Memnun Değil)
- Araba Markası: (Toyota, Honda, Ford...)
💡 İpucu: Bir değişkenin kategorik olup olmadığını anlamak için, o değişkenin değerlerinin sayısal bir anlam ifade edip etmediğini düşünün. Eğer sadece etiket veya sınıflandırma amaçlıysa, o değişken kategoriktir.
