"Hiç kimse bu teorinin yanlış olduğunu kanıtlayamadı. O halde bu teori doğrudur."
Bu akıl yürütmedeki mantık hatası aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bilgisizliğe başvurma
B) Korkuya başvurma
C) Karmaşık soru
D) Kırmızı ringa balığı
Sevgili öğrenciler, öncelikle sorumuzdaki akıl yürütmeyi dikkatlice inceleyelim: "Hiç kimse bu teorinin yanlış olduğunu kanıtlayamadı. O halde bu teori doğrudur."
Bu ifade, bir şeyin yanlış olduğunun kanıtlanamamış olmasını, o şeyin doğru olduğunun kanıtı olarak kabul ediyor. İşte bu noktada bir mantık hatası yapılıyor.
Bir iddianın doğru olduğunu kanıtlamak için, o iddianın kendisiyle ilgili pozitif kanıtlar sunmak gerekir. Bir şeyin yanlış olduğunun kanıtlanamamış olması, onun otomatik olarak doğru olduğu anlamına gelmez. Kanıt eksikliği, kanıtın kendisi değildir.
Şimdi seçeneklerimize bakalım:
A) Bilgisizliğe başvurma (Argumentum ad ignorantiam): Bu mantık hatası, bir iddianın doğru olduğunu, yanlış olduğunun kanıtlanamamış olmasından dolayı; ya da bir iddianın yanlış olduğunu, doğru olduğunun kanıtlanamamış olmasından dolayı ileri sürmektir. Tam da bizim örneğimizdeki durum budur. "Kimse yanlış olduğunu kanıtlayamadı, o halde doğru." şeklindeki akıl yürütme, bilgisizliğe başvurma hatasına bir örnektir.
B) Korkuya başvurma (Argumentum ad baculum): Bu hata, bir iddiayı kabul ettirmek için tehdit veya korkutma kullanmaktır. Örneğimizde böyle bir durum söz konusu değildir.
C) Karmaşık soru (Loaded question): Bu hata, cevabı ne olursa olsun, belirli bir varsayımı kabul etmeye zorlayan bir soru sormaktır. Örneğimiz bir soru değil, bir iddiadır.
D) Kırmızı ringa balığı (Red herring): Bu hata, tartışmayı asıl konudan saptırmak için alakasız bir konuyu gündeme getirmektir. Örneğimizde asıl konudan sapma yoktur, doğrudan teorinin doğruluğu tartışılmaktadır.
Gördüğümüz gibi, verilen akıl yürütme, bir şeyin yanlış olduğunun kanıtlanamamasından yola çıkarak onun doğru olduğunu iddia ettiği için "Bilgisizliğe başvurma" mantık hatasını içermektedir.
