1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesnellik söz konusudur?
A) İstanbul, dünyanın en güzel şehridir.
B) Türkiye'nin en kalabalık şehri İstanbul'dur.
C) Bu kitap okunacak en sıkıcı romandır.
D) Sanatçının son albümü mükemmel olmuş.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden nesnel bir yargı içeren cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "nesnellik" ve "öznellik" kavramlarını hatırlayalım:
- Nesnellik (Objektiflik): Bir yargının kişisel duygu, düşünce ve yorumlardan arındırılmış olması, herkes tarafından aynı şekilde kabul edilebilir, kanıtlanabilir ve doğrulanabilir olmasıdır. Yani, "bana göre" değil, "herkese göre" doğru olan ifadelerdir.
- Öznellik (Sübjektiflik): Bir yargının kişisel duygu, düşünce, beğeni ve yorumları içermesidir. Kişiden kişiye değişebilir, kanıtlanamaz ve herkes tarafından aynı şekilde kabul edilmeyebilir. Yani, "bana göre" doğru olan ifadelerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İstanbul, dünyanın en güzel şehridir.
- Bu cümlede "en güzel" ifadesi kullanılmıştır. Güzellik kişiden kişiye değişen, tamamen kişisel bir algıdır. Birine göre güzel olan bir yer, başkasına göre olmayabilir. Bu nedenle bu yargı özneldir.
- B) Türkiye'nin en kalabalık şehri İstanbul'dur.
- Bu cümlede "en kalabalık" ifadesi kullanılmıştır. Bir şehrin nüfusu, resmi kurumlar (örneğin TÜİK) tarafından sayılarla belirlenebilir ve kanıtlanabilir bir bilgidir. Bu bilgi, kişisel beğenilere veya yorumlara göre değişmez. Bu nedenle bu yargı nesneldir.
- C) Bu kitap okunacak en sıkıcı romandır.
- Bu cümlede "en sıkıcı" ifadesi kullanılmıştır. Bir kitabın sıkıcı olup olmadığı, okuyucunun kişisel zevkine ve beklentilerine göre değişir. Birine sıkıcı gelen bir kitap, başkasına çok sürükleyici gelebilir. Bu nedenle bu yargı özneldir.
- D) Sanatçının son albümü mükemmel olmuş.
- Bu cümlede "mükemmel" ifadesi kullanılmıştır. Bir albümün mükemmel olup olmadığı, dinleyicinin müzik zevkine ve beklentilerine bağlıdır. Birine göre mükemmel olan bir albüm, başkasına göre sıradan veya kötü olabilir. Bu nedenle bu yargı özneldir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece B seçeneğindeki yargının kişisel yorumlardan bağımsız, kanıtlanabilir ve herkes tarafından kabul edilebilir bir bilgi olduğu görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
