Haritalardaki ölçekler, gerçek dünya ile harita üzerindeki mesafeler arasındaki ilişkiyi gösterir. Kesir ölçekler ve çizgi ölçekler bu ilişkileri ifade etmenin iki farklı yoludur. Şimdi, $1/200.000$ kesir ölçeğinin çizgi ölçek karşılığını adım adım bulalım.
- Kesir Ölçeği Anlamak: $1/200.000$ kesir ölçeği, harita üzerindeki 1 birim uzunluğun, gerçekte $200.000$ birim uzunluğa karşılık geldiğini ifade eder. Bu birimler genellikle santimetre olarak kabul edilir.
- Harita Üzerindeki 1 cm'nin Gerçek Karşılığını Bulmak: Eğer harita üzerinde $1$ cm alırsak, bu gerçekte $200.000$ cm'ye karşılık gelir. Yani, $1$ cm (harita) = $200.000$ cm (gerçek).
- Birim Dönüşümlerini Hatırlamak: Çizgi ölçekler genellikle kilometre cinsinden gösterildiği için, bulduğumuz gerçek uzunluğu kilometreye çevirmemiz gerekir. Bunun için uzunluk birimleri arasındaki ilişkileri hatırlayalım:
- $1$ metre = $100$ cm
- $1$ kilometre = $1000$ metre
- Santimetreyi Kilometreye Çevirmek: Yukarıdaki dönüşümleri kullanarak $1$ kilometrenin kaç santimetre olduğunu bulalım: $1$ kilometre = $1000 \text{ metre} \times 100 \text{ cm/metre} = 100.000$ cm'dir.
- Gerçek Uzunluğu Kilometreye Çevirmek: Şimdi, harita üzerindeki $1$ cm'nin gerçek karşılığı olan $200.000$ cm'yi kilometreye çevirelim:
$200.000 \text{ cm} / 100.000 \text{ cm/km} = 2 \text{ km}$.
Bu durumda, harita üzerindeki $1$ cm, gerçekte $2$ km'ye karşılık gelmektedir.
- Çizgi Ölçek Karşılığını Belirlemek: Elde ettiğimiz bilgiye göre, harita üzerinde belli bir uzunluk (örneğin $1$ cm) gerçekte $2$ km'yi temsil etmelidir. Çizgi ölçekler, bu ilişkiyi görsel olarak gösterir. Seçenekleri inceleyelim:
- A) 0-2-4-6 km: Bu çizgi ölçekte her bir ana bölüm $2$ km'yi temsil etmektedir. Bu, bizim bulduğumuz $1$ cm = $2$ km ilişkisiyle uyumludur.
- B) 0-1-2-3 km: Bu çizgi ölçekte her bir ana bölüm $1$ km'yi temsil eder.
- C) 0-5-10-15 km: Bu çizgi ölçekte her bir ana bölüm $5$ km'yi temsil eder.
- D) 0-10-20-30 km: Bu çizgi ölçekte her bir ana bölüm $10$ km'yi temsil eder.
- Doğru Seçeneği Bulmak: Harita üzerindeki $1$ cm'nin gerçekte $2$ km'ye karşılık geldiğini bulduğumuz için, çizgi ölçeğin de her biriminin $2$ km'yi göstermesi gerekir. Bu da A seçeneğinde verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
