Rüzgar frekans gülü haritaları incelendiğinde, İstanbul'da kuzey ve kuzeydoğu yönlü rüzgarların hakim olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kentin deniz kıyısında olması
B) Balkan yüksek basınç sisteminin etkisi
C) Sanayi faaliyetlerinin yoğunluğu
D) Nüfus yoğunluğunun fazla olması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, rüzgar frekans gülü haritalarından elde edilen bilgilere dayanarak İstanbul'daki hakim rüzgar yönlerinin (kuzey ve kuzeydoğu) temel nedenini anlamamız isteniyor. Rüzgar frekans gülü haritaları, bir bölgede yıl boyunca rüzgarların hangi yönlerden ve ne sıklıkta estiğini gösteren önemli iklim verileridir.
Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
- A) Kentin deniz kıyısında olması: İstanbul'un deniz kıyısında olması, özellikle yaz aylarında deniz meltemlerinin oluşmasına neden olur. Bu meltemler, gündüz denizden karaya (genellikle kuzeyden güneye doğru), gece ise karadan denize doğru eser. Ancak bu durum, yıl boyunca kuzey ve kuzeydoğu yönlü rüzgarların (Poyraz ve Karayel gibi) hakim olmasının temel ve en büyük nedeni değildir. Denizellik, yerel rüzgarları etkiler ama büyük ölçekli atmosferik dolaşımı belirlemez.
- B) Balkan yüksek basınç sisteminin etkisi: Bu seçenek, İstanbul'daki hakim rüzgar yönlerinin temel nedenini çok doğru bir şekilde açıklar. Balkanlar üzerinde oluşan yüksek basınç sistemleri, hava kütlelerinin saat yönünde hareket ederek dışarıya doğru yayılmasına neden olur. Bu yüksek basınç sistemleri, özellikle kış aylarında ve geçiş mevsimlerinde, soğuk ve kuru hava kütlelerini kuzeyden ve kuzeydoğudan İstanbul'a doğru iter. Bu durum, İstanbul'da "Poyraz" (kuzeydoğu) ve "Karayel" (kuzeybatıdan esen, ancak Balkanlardan gelen soğuk hava kütleleriyle ilişkili) gibi rüzgarların sıkça ve etkili bir şekilde esmesine yol açar. Bu rüzgarlar, bölgenin genel iklimini ve hava durumunu büyük ölçüde etkiler.
- C) Sanayi faaliyetlerinin yoğunluğu: Sanayi faaliyetlerinin yoğunluğu, bir bölgenin hava kalitesini, sıcaklığını (şehir ısı adası etkisi) ve yerel hava hareketlerini (örneğin, kirliliğin dağılımını) etkileyebilir. Ancak, büyük ölçekli ve bölgesel bir rüzgar yönünün (kuzey ve kuzeydoğu) hakim olmasının temel nedeni değildir.
- D) Nüfus yoğunluğunun fazla olması: Nüfus yoğunluğu, sanayi faaliyetleri gibi, şehir ısı adası etkisi ve hava kirliliği gibi yerel çevresel faktörleri etkiler. Ancak, bir bölgenin genel rüzgar yönlerini ve hakim rüzgar sistemlerini belirleyen bir faktör değildir. Rüzgar yönleri, daha çok coğrafi konum, topografya ve büyük ölçekli atmosferik basınç sistemleri ile ilişkilidir.
Sonuç olarak, İstanbul'un coğrafi konumu ve çevresindeki büyük ölçekli atmosferik basınç sistemleri, özellikle Balkanlar üzerindeki yüksek basınç sistemleri, kuzey ve kuzeydoğu yönlü rüzgarların hakim olmasının en önemli nedenidir.
Cevap B seçeneğidir.
