4. "THY'nin İstanbul - New York seferleri başlıyor." cümlesinde kesme işaretinin kullanılma gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Özel ada gelen çekim ekinin ayrılması
B) Kısaltmalara gelen eklerin ayrılması
C) Sayılara gelen eklerin ayrılması
D) Özel adlara gelen yapım eklerinin ayrılması
Sevgili öğrenciler, bu soruda kesme işaretinin kullanım nedenini bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim ve kesme işaretinin nerede kullanıldığına bakalım.
- Cümledeki kesme işareti "THY'nin" kelimesinde kullanılmıştır.
- "THY" kelimesi, Türk Hava Yolları'nın kısaltmasıdır.
- Kesme işaretinden sonra gelen "-nin" eki, bu kısaltmaya eklenmiş bir çekim ekidir (ilgi eki).
- Türk Dil Kurumu'nun kurallarına göre, kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Örneğin: TDK'nin, PTT'den, AB'ye.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Özel ada gelen çekim ekinin ayrılması: "THY" bir özel ad olsa da, aynı zamanda bir kısaltmadır. Bu seçenek tam olarak durumu açıklamaz çünkü daha özel bir durum olan kısaltma söz konusudur. Örneğin, "İstanbul'un" deseydik bu seçenek doğru olurdu.
- B) Kısaltmalara gelen eklerin ayrılması: "THY" bir kısaltmadır ve "-nin" eki bu kısaltmaya gelmiştir. Kesme işareti de bu eki ayırmak için kullanılmıştır. Bu açıklama, "THY'nin" kelimesindeki kesme işaretinin kullanım gerekçesini tam olarak karşılamaktadır.
- C) Sayılara gelen eklerin ayrılması: Cümlede veya "THY'nin" kelimesinde herhangi bir sayı bulunmamaktadır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır. Örneğin, "1990'da" deseydik bu seçenek doğru olurdu.
- D) Özel adlara gelen yapım eklerinin ayrılması: Kesme işareti, özel adlara gelen yapım eklerini ayırmaz (örneğin, Türkçenin, İstanbullu). Ayrıca "-nin" eki bir yapım eki değil, bir çekim ekidir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "THY'nin" kelimesindeki kesme işaretinin kullanılma gerekçesi, bir kısaltmaya gelen ekin ayrılmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
