Bir deneyde 0,2 mol Mg ve 0,3 mol HCl tepkimeye sokuluyor. Tepkime sonunda oluşan H₂ gazı kaç moldür? (Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂)
A) 0,1Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir kimyasal tepkimede başlangıç maddelerinin miktarları verilmiş ve oluşan ürünün miktarını bulmamız isteniyor. Bu tür sorularda en önemli adım, sınırlayıcı bileşeni (sınırlayıcı reaktantı) doğru tespit etmektir. Sınırlayıcı bileşen, tepkimeye giren maddelerden ilk biten ve tepkimenin ne kadar ürün oluşturacağını belirleyen maddedir.
Verilen tepkime denklemi şöyledir:
$Mg + 2HCl \rightarrow MgCl_2 + H_2$
Bu denklem bize şunu anlatır:
Soruda verilen başlangıç mol miktarları şunlardır:
Hangi maddenin önce biteceğini anlamak için her bir reaktantı ayrı ayrı değerlendirelim:
Denkleme göre $1 \text{ mol Mg}$ için $2 \text{ mol HCl}$ gerekir. O zaman $0.2 \text{ mol Mg}$ için ne kadar $HCl$ gerektiğini hesaplayalım:
$0.2 \text{ mol Mg} \times \frac{2 \text{ mol HCl}}{1 \text{ mol Mg}} = 0.4 \text{ mol HCl}$
Ancak bizim elimizde sadece $0.3 \text{ mol HCl}$ var. Gerekenden daha az $HCl$ olduğu için, $Mg$'nin tamamı tepkimeye giremez. Bu durumda $HCl$ sınırlayıcı bileşendir.
Denkleme göre $2 \text{ mol HCl}$ için $1 \text{ mol Mg}$ gerekir. O zaman $0.3 \text{ mol HCl}$ için ne kadar $Mg$ gerektiğini hesaplayalım:
$0.3 \text{ mol HCl} \times \frac{1 \text{ mol Mg}}{2 \text{ mol HCl}} = 0.15 \text{ mol Mg}$
Bizim elimizde $0.2 \text{ mol Mg}$ var. Gerekenden ($0.15 \text{ mol Mg}$) daha fazla $Mg$ olduğu için, $HCl$ tamamen biterken $Mg$'den artacaktır. Bu da $HCl$'nin sınırlayıcı bileşen olduğunu doğrular.
Sonuç: Sınırlayıcı bileşen $HCl$'dir. Oluşan ürün miktarı $HCl$'nin miktarına göre belirlenecektir.
Sınırlayıcı bileşen $HCl$ olduğu için, $0.3 \text{ mol HCl}$'nin ne kadar $H_2$ gazı oluşturduğunu bulacağız.
Tepkime denklemine göre:
$2 \text{ mol HCl}$ tepkimeye girdiğinde $1 \text{ mol H}_2$ oluşur.
O zaman $0.3 \text{ mol HCl}$ tepkimeye girdiğinde ne kadar $H_2$ oluşur?
$0.3 \text{ mol HCl} \times \frac{1 \text{ mol H}_2}{2 \text{ mol HCl}} = 0.15 \text{ mol H}_2$
Tepkime sonunda $0.15 \text{ mol H}_2$ gazı oluşur.
Cevap B seçeneğidir.