Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek nesnelerin dünyasına keyifli bir yolculuk yapalım!
- Öncelikle, cümlenin temel öğelerini bulalım. Cümlemizin yüklemi, yani yapılan işi bildiren kelime "anlatıyor"dur.
- Şimdi özneyi bulalım: Kim anlatıyor? "Yazar" anlatıyor. Yazar, bu cümlenin öznesidir.
- Sıra geldi nesneyi bulmaya. Nesne, yüklemde belirtilen işten etkilenen varlıktır. Yükleme "Neyi?" veya "Kimi?" sorularını sorarak belirtili nesneyi, "Ne?" sorusunu sorarak belirtisiz nesneyi buluruz.
- Cümlemizde yükleme "Neyi anlatıyor?" diye sorduğumuzda cevabı "İstanbul'un gizemli sokaklarını" olur. İşte bu ifade bizim nesnemizdir.
- Şimdi bu nesnenin çeşidini belirleyelim. Nesnemiz olan "İstanbul'un gizemli sokaklarını" ifadesinin sonuna dikkat edelim: "-nı" ekini almıştır. Bu ek, Türkçede belirtme hâl ekidir (yükleme hâl eki de denir).
- Türkçede, belirtme hâl ekini (-ı, -i, -u, -ü veya kaynaştırma harfiyle -nı, -ni, -nu, -nü) alan nesnelere "belirtili nesne" denir. Belirtili nesne, yükleme sorulan "Neyi?" veya "Kimi?" sorularına cevap verir.
- Eğer nesne bu eki almasaydı ve sadece "Ne?" sorusuna cevap verseydi, o zaman "belirtisiz nesne" olurdu. Örneğin, "Yazar, romanında sokaklar anlatıyor." deseydik, "sokaklar" belirtisiz nesne olurdu.
- Bizim cümlemizde "İstanbul'un gizemli sokaklarını" ifadesi belirtme hâl eki aldığı için ve "Neyi?" sorusuna cevap verdiği için belirtili nesnedir.
Bu durumda doğru cevabımız A seçeneğidir.
