Gerçek sayılar kümesinde tanımlı f(x) = x² bağıntısı düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu bağıntının fonksiyon olma özelliğini ifade eder?
A) Her x gerçek sayısı için birden fazla y değeri vardırFonksiyon kavramı matematikte çok temel ve önemli bir konudur. Bir bağıntının fonksiyon olabilmesi için belirli kuralları sağlaması gerekir. Şimdi sorumuzdaki $f(x) = x^2$ bağıntısı üzerinden bu kuralları adım adım inceleyelim.
Bu bağıntıda, tanım kümesinden herhangi bir $x$ gerçek sayısı aldığımızda, bu $x$ sayısının karesi olan $x^2$ değeri her zaman tek ve belirli bir gerçek sayıdır.
Örneğin:
• $x=3$ için $f(3) = 3^2 = 9$. Sadece bir tane $9$ değeri vardır.
• $x=-2$ için $f(-2) = (-2)^2 = 4$. Sadece bir tane $4$ değeri vardır.
• $x=0$ için $f(0) = 0^2 = 0$. Sadece bir tane $0$ değeri vardır.
Gördüğünüz gibi, tanım kümesindeki her $x$ değeri için, karşılık gelen $y$ değeri ($x^2$) her zaman tektir.
Şimdi seçenekleri fonksiyon tanımı ışığında değerlendirelim:
A) Her x gerçek sayısı için birden fazla y değeri vardır: Bu ifade, fonksiyon tanımına tamamen zıttır. Eğer bir $x$ değeri birden fazla $y$ değeriyle eşleşirse, bu bir fonksiyon olamaz. $f(x) = x^2$ bağıntısında her $x$ için tek bir $y$ değeri vardır. Bu yüzden A seçeneği yanlıştır.
B) Bazı x değerleri için y değeri yoktur: Bu ifade de fonksiyon tanımına aykırıdır. Bir bağıntının fonksiyon olabilmesi için tanım kümesindeki her elemanın bir karşılığı olmalıdır. $f(x) = x^2$ bağıntısında, her gerçek sayının bir karesi vardır. Bu yüzden B seçeneği yanlıştır.
C) Her x gerçek sayısı için tam olarak bir y değeri vardır: Bu ifade, fonksiyonun temel tanımını tam olarak karşılamaktadır. $f(x) = x^2$ bağıntısı için, tanım kümesindeki her $x$ gerçek sayısı için, $x^2$ değeri olarak tam olarak bir tane $y$ değeri bulunur. Bu, $f(x) = x^2$ bağıntısının bir fonksiyon olduğunu ifade eden özelliktir. Bu yüzden C seçeneği doğrudur.
D) y değerleri her zaman pozitiftir: $f(x) = x^2$ bağıntısında $y$ değerleri ($x^2$) gerçekten de hiçbir zaman negatif olmaz (yani $y \ge 0$). Ancak $x=0$ için $y=0$ olduğu için "her zaman pozitiftir" ifadesi tam doğru değildir, "her zaman negatif değildir" veya "her zaman non-negatiftir" daha doğru olurdu. Daha da önemlisi, bu ifade fonksiyonun tanımını değil, fonksiyonun görüntü kümesinin (range) bir özelliğini belirtir. Bir bağıntının fonksiyon olup olmadığını belirleyen temel kural bu değildir. Bu yüzden D seçeneği yanlıştır.
Bu adımları takip ettiğimizde, bir bağıntının fonksiyon olma özelliğini en doğru şekilde açıklayan seçeneğin C olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.