Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden hem isim kökü hem de fiil kökü olarak kullanılabilen bir sözcük bulmamız isteniyor. Öncelikle bu kavramları hatırlayalım:
- İsim kökü: Bir varlığı, kavramı veya durumu karşılayan, çekim eki veya yapım eki almamış, anlamlı en küçük parçadır. Örneğin "ev", "kitap", "ağaç".
- Fiil kökü: Bir işi, oluşu veya hareketi bildiren, çekim eki veya yapım eki almamış, anlamlı en küçük parçadır. Genellikle sonuna "-mek / -mak" mastar eki getirilebilir. Örneğin "oku-", "gel-", "yap-".
Bazı sözcükler, aynı biçimde hem isim hem de fiil kökü olarak kullanılabilir. Bu tür köklere "ortak kök" veya "eş sesli kök" denir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) göz: "Göz" sözcüğü bir organ adıdır, yani bir isim köküdür (Örnek: gözüm, gözlük). "Gözlemek" fiili "göz" isminden "-le-" yapım ekiyle türemiştir. Yani "göz" sözcüğü tek başına bir fiil kökü olarak kullanılmaz.
- B) yaz: "Yaz" sözcüğü mevsim adı olarak kullanıldığında bir isim köküdür (Örnek: yaz geldi, yazlık). "Yazmak" fiilinin kökü olarak kullanıldığında ise bir fiil köküdür (Örnek: mektup yaz, yazıyorum). Gördüğünüz gibi, "yaz" sözcüğü hem isim hem de fiil kökü olarak, farklı anlamlarda ama aynı kök biçiminde kullanılabilmektedir. Bu, aradığımız özelliktir.
- C) ev: "Ev" sözcüğü bir yaşam alanı adıdır, yani bir isim köküdür (Örnek: evim, evler). "Evlenmek" fiili "ev" isminden "-len-" yapım ekiyle türemiştir. Yani "ev" sözcüğü tek başına bir fiil kökü olarak kullanılmaz.
- D) taş: "Taş" sözcüğü bir madde adıdır, yani bir isim köküdür (Örnek: büyük taş, taşlık). "Taşmak" fiilinin kökü olarak kullanıldığında ise bir fiil köküdür (Örnek: su taştı, taşıyor).
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "yaz" sözcüğünün hem isim (mevsim) hem de fiil (yazmak) kökü olarak açıkça kullanılabildiğini görüyoruz. Bu özelliğiyle sorumuzun cevabını oluşturmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
