Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türk tarihinin en önemli yazılı kaynaklarından olan Orhun Yazıtları'nı ve bu yazıtlardaki anlatım özelliklerini anlamamız gerekiyor. Haydi, adım adım inceleyelim:
- Orhun Yazıtları Nedir? Orhun Yazıtları, Göktürk Devleti dönemine ait, Türk dilinin ve tarihinin ilk yazılı belgeleridir. Bu yazıtlar, Türklerin yaşam tarzını, devlet yönetimini, savaşlarını ve inançlarını anlatan çok değerli kaynaklardır.
- Başlıca Orhun Yazıtları: Genellikle üç büyük yazıttan bahsedilir: Kül Tigin Yazıtı, Bilge Kağan Yazıtı ve Tonyukuk Yazıtı. Bu yazıtların her birinin kendine özgü bir anlatım biçimi ve içeriği vardır.
- Tonyukuk Kimdir? Tonyukuk, Göktürk Devleti'nin önemli bir veziri, komutanı ve bilge kişisidir. Hem Bilge Kağan'a hem de ondan önceki kağanlara danışmanlık yapmış, devletin kuruluş ve yükseliş dönemlerinde kritik roller üstlenmiştir.
- Tonyukuk Yazıtı'nın Özelliği: Tonyukuk Yazıtı, diğer Orhun Yazıtları'ndan farklı olarak, bizzat Tonyukuk'un kendi ağzından anlatılan bir otobiyografi niteliği taşır. Tonyukuk, bu yazıtta kendi hayatını, devlet için yaptığı hizmetleri, katıldığı savaşları ve verdiği öğütleri birinci tekil şahıs ağzından aktarır. Bu özelliğiyle Türk edebiyatının ilk anı ve otobiyografi örneği kabul edilir.
- Tonyukuk Yazıtı'nın Bölümleri: Tonyukuk Yazıtı, fiziksel olarak iki ayrı taş üzerine yazılmıştır ve bu bölümler genellikle "Birinci Yazıt" ve "İkinci Yazıt" olarak adlandırılır. Her iki bölüm de Tonyukuk'un kendi anlatımını içerir. Soru, Tonyukuk'un kendi ağzından anlattığı yazıtı sorduğunda, bu yazıtın tamamı kastedilir. Seçeneklerde "Birinci yazıt" ve "İkinci yazıt" olarak ayrım yapıldığında, bu yazıtın bölümlerine işaret edilir. Her iki bölüm de Tonyukuk'un kendi anlatımı olduğu için, bu ayrım biraz yanıltıcı olabilir. Ancak, genellikle bu tür sorularda, yazıtın ana gövdesini veya başlangıcını temsil eden seçenek doğru kabul edilir.
- Diğer Seçenekler Neden Değil?
- Kül Tigin Yazıtı: Kül Tigin'in ölümünden sonra, ağabeyi Bilge Kağan tarafından onun anısına diktirilmiştir. Anlatıcı Bilge Kağan'dır (veya onun emriyle yeğeni Yolluğ Tigin'dir), Kül Tigin'in kendisi değildir.
- Bilge Kağan Yazıtı: Bilge Kağan'ın ölümünden sonra, oğlu tarafından diktirilmiştir. Anlatıcı Bilge Kağan'ın kendisi değil, onun anısına ve gelecek nesillere öğüt vermek amacıyla yazılmıştır.
Bu bilgiler ışığında, Tonyukuk'un kendi ağzından anlattığı yazıt, Tonyukuk Yazıtı'dır. Seçeneklerde bu yazıtın bir bölümü olan "Birinci yazıt" verildiği için, doğru cevap budur.
Cevap A seçeneğidir.
