Kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır Test 2

🎓 Kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır Test 2 - Ders Notu

Bu ders notu, kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılması konusundaki temel kuralları ve dikkat edilmesi gereken noktaları kapsar. Türkçenin doğru kullanımı için bu kuralları iyi anlamak çok önemlidir.

📌 Kısaltmalara Gelen Eklerin Genel Kuralı

Türkçede, kısaltmalara getirilen ekler genellikle kesme işaretiyle (apostrof) ayrılır. Bu kural, yazım kurallarının önemli bir parçasıdır ve doğru anlaşılması gerekir.

• Kısaltmalar, bir kelimenin, terimin veya özel adın daha kısa bir biçimde ifade edilmesidir.
• Kısaltmaya ek getirildiğinde, ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna veya kısaltmanın tamamının okunuşuna göre belirlenir ve kesme işaretiyle ayrılır.

💡 İpucu: Kısaltmalara ek getirirken ilk kural, ekleri kesme işaretiyle ayırmayı unutmamaktır. Bu, yazılı anlatımda netlik sağlar.

📌 Büyük Harfle Yapılan Kısaltmalar ve Ekler

Kurum, kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları genellikle büyük harflerle yapılır. Bu tür kısaltmalara ek getirilirken dikkat edilmesi gereken bazı durumlar vardır.

• **Harf Harf Okunan Kısaltmalar:** Kısaltma harf harf okunuyorsa, ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir ve kesme işaretiyle ayrılır.
  • Örnek: TBMM'nin ($T-B-M-M$'nin), TRT'den ($T-R-T$'den), THY'ye ($T-H-Y$'ye)
• **Kelime Gibi Okunan Kısaltmalar:** Bazı büyük harfle yapılan kısaltmalar kelime gibi okunur. Bu durumda ek, kısaltmanın okunuşuna göre getirilir ve kesme işaretiyle ayrılır.
  • Örnek: TDK'nin (Türk Dil Kurumu'nun değil, $T-D-K$'nin), ASELSAN'da (ASELSAN'da), BOTAŞ'ın (BOTAŞ'ın)

⚠️ Dikkat: Türkçede "K" harfi "ka" diye değil, "ke" diye okunur. Bu yüzden "TDK'nın" değil, "TDK'nin" şeklinde yazılmalıdır. Bu, sıkça yapılan bir hatadır!

📌 Ölçü Birimleri Kısaltmalarına Gelen Ekler

Uluslararası kabul görmüş ölçü birimlerinin kısaltmalarına getirilen ekler de kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna göre belirlenir.

• Örnek: cm'yi (santimetreyi), kg'dan (kilogramdan), mm'den (milimetreden), m'ye (metreye)

💡 İpucu: Ölçü birimleri kısaltmalarında genellikle nokta kullanılmaz (istisnalar hariç). Bu nedenle ekler doğrudan kesme işaretiyle ayrılır.

📌 Sonunda Nokta Bulunan Kısaltmalar ve Ekler

Bazı kısaltmaların sonunda nokta bulunur (örneğin unvanlar, bazı bilimsel terimler). Bu tür kısaltmalara ek getirilirken farklı bir kural devreye girer.

• Sonunda nokta bulunan kısaltmalara ek getirildiğinde, kesme işareti kullanılmaz. Ek, kısaltmanın okunuşuna göre ve nokta işaretinden sonra gelir.
• Örnek: Dr.a (Doktora), Av.dan (Avukattan), Mah.de (Mahallede), Cad.si (Caddesi)

⚠️ Dikkat: Bu kural, en çok karıştırılan noktalardan biridir. Nokta varsa kesme işareti YOK, nokta yoksa kesme işareti VAR!

📌 Sayılara Gelen Ekler (Ek Bilgi)

Her ne kadar doğrudan kısaltma olmasa da, sayılara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılması da bu konuyla sıkça ilişkilendirilir ve benzer bir mantık içerir.

• Sayıların sonuna getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
  • Örnek: 1980'li yıllar, 2'nci kat, 5'e kadar, 12.00'de

📝 **Özetle:** Kısaltmalara gelen ekler genellikle kesme işaretiyle ayrılır. Ancak sonunda nokta bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz. Kısaltmanın harf harf mi yoksa kelime gibi mi okunduğuna dikkat etmek, ekin doğru belirlenmesi için çok önemlidir.