Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlede boş bırakılan yere hangi bağlacın gelmesi gerektiğini ve nasıl yazılması gerektiğini bulacağız. Cümlemiz: "O kadar yorgundum ( ) uyuyakalmışım."
- Cümleyi Anlayalım: Cümle, bir durumun (çok yorgun olma) bir sonuca (uyuyakalma) yol açtığını ifade ediyor. Yani, yorgunluk bir sebep, uyuyakalma ise bir sonuçtur.
- Bağlaçların Görevlerini Hatırlayalım:
- "de/da" bağlacı: Genellikle "dahi, bile, ek olarak" anlamları katar ve her zaman ayrı yazılır. Örneğin: "Ben de geldim." veya "Kitapta da yazıyor."
- "ki" bağlacı: Genellikle iki cümleyi birbirine bağlar, bir açıklama, sebep-sonuç veya pekiştirme anlamı katar ve her zaman ayrı yazılır. Örneğin: "Duydum ki geliyormuşsun." veya "Öyle yorgundum ki uyuyakalmışım."
- "ki" eki (ilgi zamiri veya sıfat yapan 'ki'): Bitişik yazılır. İlgi zamiri olan 'ki' bir ismin yerini tutar (örneğin: "Benimki", "Seninki"). Sıfat yapan 'ki' ise bir ismi niteler (örneğin: "Evdeki hesap", "Dünkü maç").
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) de (ayrı yazılır) / B) da (ayrı yazılır): Cümleye "O kadar yorgundum da uyuyakalmışım." şeklinde eklediğimizde, "dahi" veya "ek olarak" anlamı katmaz. Cümle anlamsız hale gelir. Yorgunluğun uyuyakalmaya sebep olduğunu belirtmez. Bu nedenle "de/da" bağlacı uygun değildir.
- C) ki (ayrı yazılır): Cümleye "O kadar yorgundum ki uyuyakalmışım." şeklinde eklediğimizde, "çok yorgun olduğum için uyuyakaldım" veya "yorgunluğum o kadar fazlaydı ki bu durum uyuyakalmama neden oldu" anlamını verir. Bu ifade, sebep-sonuç ilişkisini veya bir durumun şiddetini ve sonucunu çok güzel bir şekilde açıklar. Bağlaç olan "ki" her zaman ayrı yazılır. Bu seçenek, hem anlam hem de yazım kuralı açısından doğrudur.
- D) ki (bitişik yazılır): Bitişik yazılan "ki", ya ilgi zamiri ya da sıfat yapan "ki" ekidir. "Yorgundumki" şeklinde bir kullanım, cümlede ne ilgi zamiri ne de sıfat görevi görür. Anlamsız olur ve dil bilgisi kurallarına uymaz.
- Sonuç: Cümledeki boşluğa, yorgunluğun uyuyakalmaya yol açtığını belirten, sebep-sonuç ilişkisi kuran ve ayrı yazılan "ki" bağlacı gelmelidir.
Cevap C seçeneğidir.
