Fiziksel büyüklükler nedir Test 2

Bir biyoloji laboratuvarında yapılan deneyde:
- Hücre bölünme hızı: 0,5 bölünme/saat
- Ortam pH'ı: 7,2
- Sıcaklık: 37°C
- Işık şiddeti: 2000 lüks
ölçümleri kaydedilmiştir. Bu ölçümlerdeki büyüklüklerden kaç tanesi türetilmiş büyüklüktür?

A) 1
B) 2
C) 3
D) 4

Fizikteki büyüklükler, temel ve türetilmiş olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. Bu ayrım, büyüklüklerin tanımlanma biçimlerine ve birbirleriyle ilişkilerine dayanır:

• Temel Büyüklükler: Başka hiçbir büyüklüğe bağlı olmayan, kendi başlarına tanımlanabilen büyüklüklerdir. Uluslararası Birim Sistemi (SI) tarafından belirlenen 7 adet temel büyüklük vardır: Kütle, Uzunluk, Zaman, Sıcaklık, Akım Şiddeti, Madde Miktarı ve Işık Şiddeti.
• Türetilmiş Büyüklükler: Temel büyüklüklerin bir araya gelmesiyle veya matematiksel işlemlerle elde edilen büyüklüklerdir. Hız, ivme, kuvvet, enerji, basınç, hacim, yoğunluk gibi birçok büyüklük türetilmiştir.

Şimdi verilen ölçümleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:

• 1. Hücre bölünme hızı: 0,5 bölünme/saat

Bu büyüklük, birim zamanda gerçekleşen bölünme sayısını ifade eder. "Bölünme" bir sayı (boyutsuz) iken, "saat" bir zaman birimidir. Zaman (saniye) temel bir büyüklüktür. Bir sayının zamana oranı, temel büyüklüklerin birleşimiyle oluştuğu için türetilmiş bir büyüklüktür.

• 2. Ortam pH'ı: 7,2

pH, bir çözeltinin asitlik veya bazlık derecesini gösteren bir ölçümdür. Kimyasal olarak hidrojen iyonu derişiminin negatif logaritmasıdır. Derişim (konsantrasyon) ise madde miktarı (mol - temel büyüklük) ve hacim (uzunluğun küpü - türetilmiş büyüklük) kullanılarak ifade edilir. Dolayısıyla pH, temel büyüklüklerden türetilen bir kavram olduğu için türetilmiş bir büyüklüktür.

• 3. Sıcaklık: 37°C

Sıcaklık, SI birim sistemindeki 7 temel büyüklükten biridir. Birimi Kelvin (K) olmakla birlikte, Celsius (°C) de sıcaklık için yaygın olarak kullanılan bir birimdir. Bu nedenle sıcaklık temel bir büyüklüktür.

• 4. Işık şiddeti: 2000 lüks

"Işık şiddeti" (Luminous intensity), SI birim sistemindeki 7 temel büyüklükten biridir ve birimi candela (cd)'dır. Her ne kadar burada verilen birim "lüks" (lux) olsa da, lüks "aydınlanma şiddeti" (illuminance) adı verilen türetilmiş bir büyüklüğün birimidir. Ancak soruda büyüklüğün adı "Işık şiddeti" olarak belirtildiği için, bu ifadeyi temel büyüklük olarak kabul ederiz. Dolayısıyla "Işık şiddeti" temel bir büyüklüktür.

Bu durumda, verilen ölçümlerden türetilmiş büyüklükler şunlardır:

• Hücre bölünme hızı
• Ortam pH'ı

Toplamda 2 adet türetilmiş büyüklük bulunmaktadır.

Cevap B seçeneğidir.