2. Aşağıdaki metinde numaralandırılmış yerlerin hangisine konuşma çizgisi getirilemez?
"Ali (1) Yarın sinemaya gidelim mi (2) diye sordu. Ayşe ise (3) Olur, hangi filmi izleyeceğiz (4) karşılığını verdi."
A) 1Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, Türkçede noktalama işaretlerinden biri olan konuşma çizgisinin (uzun çizgi) kullanım yerlerini doğru bir şekilde anlamamız gerekiyor. Konuşma çizgisi, genellikle bir metinde doğrudan aktarılan sözlerin, yani bir kişinin ağzından çıkan cümlelerin başında kullanılır. Şimdi metindeki numaralandırılmış yerleri tek tek inceleyelim:
Burada (1) numaralı yer, Ali'nin doğrudan söylediği "Yarın sinemaya gidelim mi?" cümlesinin hemen öncesidir. Konuşma çizgisi, bir kişinin sözlerinin başladığını belirtmek için kullanılır. Dolayısıyla, "Ali — Yarın sinemaya gidelim mi?" şeklinde bir kullanım doğru olacağı için (1) numaralı yere konuşma çizgisi getirilebilir.
Bu kısımda (2) numaralı yer, Ali'nin sözlerinin bittiği ve "diye sordu" ifadesiyle bu sözün kime ait olduğunun belirtildiği yerdir. Konuşma çizgisi, doğrudan anlatılan sözün *başında* yer alır, sözün bittiği ve açıklama kısmının başladığı yerde kullanılmaz. Bu araya genellikle sözü bitiren bir noktalama işareti (soru işareti, ünlem işareti, virgül vb.) gelir. Bu nedenle (2) numaralı yere kesinlikle konuşma çizgisi getirilemez.
Benzer şekilde, (3) numaralı yer de Ayşe'nin doğrudan söylediği "Olur, hangi filmi izleyeceğiz?" cümlesinin hemen öncesidir. Konuşma çizgisi, Ayşe'nin sözlerinin başladığını belirtmek için burada kullanılabilir. Yani, "Ayşe ise — Olur, hangi filmi izleyeceğiz?" şeklinde bir kullanım doğru olur. Bu nedenle (3) numaralı yere konuşma çizgisi getirilebilir.
(4) numaralı yer, Ayşe'nin sözlerinin bittiği ve "karşılığını verdi" ifadesiyle bu sözün kime ait olduğunun belirtildiği yerdir. Konuşma çizgisi, bir sözün başladığı yeri belirtmek için kullanılır, sözün sonunda veya sözü açıklayan ifadeyle arasında kullanılmaz. Bu nedenle (4) numaralı yer de konuşma çizgisi için uygun bir konum değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, konuşma çizgisinin kesinlikle getirilemeyeceği yer (2) numaralı seçenektir çünkü konuşma çizgisi sözün başında kullanılır, sözün bitiminde veya sözü açıklayan ifadeyle arasında kullanılmaz.
Cevap B seçeneğidir.
