Devletlerin uluslararası antlaşmalarla belirlenmiş karasuları dışında kalan ve tüm devletlerin kullanımına açık olan deniz alanları aşağıdaki kavramlardan hangisiyle tanımlanır?
A) Münhasır ekonomik bölge
B) Kıta sahanlığı
C) Açık deniz
D) Boğazlar rejimi
Sevgili öğrenciler, bu soru uluslararası deniz hukuku kavramlarını anlamamızı gerektiriyor. Devletlerin egemenlik alanları dışında kalan ve tüm devletlerin serbestçe kullanabildiği deniz alanlarını tanımlayan doğru terimi bulmalıyız.
- A) Münhasır ekonomik bölge (MEB): Bu bölge, bir kıyı devletinin karasularının ötesinde yer alır ve devletin deniz kaynaklarını (balıkçılık, enerji üretimi vb.) araştırma ve işletme konusunda münhasır haklara sahip olduğu bir alandır. Diğer devletler bu bölgede seyrüsefer ve uçuş serbestisine sahip olsa da, kaynakların kullanımı konusunda serbest değildirler. Dolayısıyla, "tüm devletlerin kullanımına açık" tanımına tam olarak uymaz.
- B) Kıta sahanlığı: Bu kavram, bir kıyı devletinin karasularının ötesindeki deniz yatağı ve altındaki toprakları ifade eder. Kıyı devleti bu alandaki doğal kaynakları (petrol, doğalgaz vb.) araştırma ve işletme konusunda münhasır haklara sahiptir. Bu, su kütlesi değil, deniz yatağı ile ilgili bir kavramdır ve tüm devletlerin kullanımına açık değildir.
- C) Açık deniz: Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) göre açık deniz, hiçbir devletin egemenliği altında olmayan, karasuları ve münhasır ekonomik bölgelerin dışında kalan deniz alanlarıdır. Bu bölgelerde tüm devletler (kıyı devleti olsun ya da olmasın) seyrüsefer, uçuş, balıkçılık, bilimsel araştırma ve kablo/boru hattı döşeme gibi faaliyetleri serbestçe gerçekleştirebilirler. Soru metnindeki "karasuları dışında kalan ve tüm devletlerin kullanımına açık olan deniz alanları" tanımına birebir uyan kavram budur.
- D) Boğazlar rejimi: Bu kavram, uluslararası boğazlardan geçişi düzenleyen özel kurallar bütünüdür. Belirli coğrafi geçiş noktaları için geçerli olan bir rejimdir, genel olarak tüm devletlerin kullanımına açık olan geniş deniz alanlarını tanımlamaz.
Bu açıklamalar ışığında, soruda bahsedilen tanıma en uygun kavram Açık denizdir.
Cevap C seçeneğidir.
