9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gelecek zaman ekiyle çekimlenmiş bir fiil yoktur?
A) Yarın erken kalkmalıyım.
B) Seni yarın arayacağım.
C) Bu işi bitireceğiz.
D) O da bizimle gelecek.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden gelecek zaman ekiyle çekimlenmiş bir fiilin bulunmadığı cümleyi tespit etmemiz isteniyor. Öncelikle Türkçede gelecek zaman ekinin ne olduğunu hatırlayalım.
- Türkçede gelecek zaman eki, fiillere gelerek eylemin henüz gerçekleşmediğini, gelecekte yapılacağını bildiren -ecek / -acak ekidir. Örneğin: yapacak, gelecek, okuyacak gibi.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve her birindeki fiili ve aldığı eki belirleyelim:
- A) Yarın erken kalkmalıyım.
- Bu cümledeki fiil "kalkmalıyım"dır.
- Fiilin kökü "kalk-"tır.
- "-malı" eki, gereklilik kipidir (yapılması gerektiğini, zorunluluğu bildirir).
- "-yım" eki ise birinci tekil şahıs ekidir.
- Görüldüğü gibi, bu fiilde gelecek zaman eki olan "-ecek / -acak" bulunmamaktadır. Bu fiil, gereklilik kipiyle çekimlenmiştir.
- B) Seni yarın arayacağım.
- Bu cümledeki fiil "arayacağım"dır.
- Fiilin kökü "ara-"dır.
- "-yacak" eki, gelecek zaman ekidir (ünlü uyumuna göre "-acak" ekine dönüşmüştür ve aradaki "y" kaynaştırma harfidir).
- "-ım" eki ise birinci tekil şahıs ekidir.
- Bu fiil, gelecek zaman ekiyle çekimlenmiştir.
- C) Bu işi bitireceğiz.
- Bu cümledeki fiil "bitireceğiz"dir.
- Fiilin kökü "bitir-"dir.
- "-ecek" eki, gelecek zaman ekidir (ünsüz yumuşamasına uğrayarak "bitireceğiz" şeklinde yazılmıştır).
- "-iz" eki ise birinci çoğul şahıs ekidir.
- Bu fiil, gelecek zaman ekiyle çekimlenmiştir.
- D) O da bizimle gelecek.
- Bu cümledeki fiil "gelecek"tir.
- Fiilin kökü "gel-"dir.
- "-ecek" eki, gelecek zaman ekidir.
- Bu fiil, gelecek zaman ekiyle çekimlenmiştir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, A seçeneğindeki "kalkmalıyım" fiilinin gelecek zaman ekiyle değil, gereklilik kipiyle çekimlendiğini açıkça görmekteyiz. Diğer seçeneklerdeki fiiller ise gelecek zaman ekiyle çekimlenmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
