Fiilde çatı tablosu Test 2

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işteş çatılı bir fiil kullanılmıştır?

A) Çocuklar bahçede koşuyor.
B) İki arkadaş yıllarca mektuplaştı.
C) Yağmur sabaha kadar yağdı.
D) Öğretmen tahtaya problemleri yazdı.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, fiillerin çatı özelliklerinden biri olan "işteş çatılı fiil" konusunu ele alacağız. İşteş çatılı fiiller, bir eylemin birden fazla özne tarafından karşılıklı ya da birlikte yapıldığını gösteren fiillerdir. Bu fiiller genellikle fiil kök veya gövdesine "-iş, -ış, -uş, -üş" ekleri getirilerek oluşturulur. Bazen de isim veya sıfat köklerine "-laş, -leş" ekleri getirilerek işteş fiiller türetilebilir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Çocuklar bahçede koşuyor.

  Bu cümledeki fiil "koşuyor" (koş-mak) fiilidir. "Koş-" fiili, işteşlik eki (-iş, -ış vb.) almamıştır. Çocuklar eylemi tek başlarına, yan yana veya aynı anda yapıyor olabilirler ama eylem karşılıklı ya da birlikte yapıldığı anlamını taşımaz. Bu fiil işteş çatılı değildir.

• B) İki arkadaş yıllarca mektuplaştı.

  Bu cümledeki fiil "mektuplaştı" (mektup-laş-mak) fiilidir. "Mektup" ismine "-laş" eki gelerek "mektuplaşmak" fiili türetilmiştir. "-laş" eki, işteşlik anlamı katan bir ektir. "Mektuplaşmak", iki kişinin birbirine karşılıklı olarak mektup göndermesi eylemini ifade eder. Yani eylem karşılıklı yapılmıştır. Bu nedenle "mektuplaşmak" fiili işteş çatılıdır.

• C) Yağmur sabaha kadar yağdı.

  Bu cümledeki fiil "yağdı" (yağ-mak) fiilidir. "Yağ-" fiili, işteşlik eki almamıştır. Yağmur tek başına yağan bir eylemdir, karşılıklı veya birlikte yapılma anlamı taşımaz. Bu fiil işteş çatılı değildir.

• D) Öğretmen tahtaya problemleri yazdı.

  Bu cümledeki fiil "yazdı" (yaz-mak) fiilidir. "Yaz-" fiili, işteşlik eki almamıştır. Öğretmen eylemi tek başına yapmıştır, karşılıklı veya birlikte yapılma anlamı taşımaz. Bu fiil işteş çatılı değildir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, işteş çatılı fiilin kullanıldığı cümle B seçeneğidir.

Cevap B seçeneğidir.