Dmitri Mendeleev'in periyodik tablosuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Elementleri atom kütlelerine göre sıralamıştır
B) Benzer kimyasal özellik gösteren elementleri aynı grupta toplamıştır
C) Boşluklar bırakarak henüz keşfedilmemiş elementlerin varlığını öngörmüştür
D) Elementleri artan atom numaralarına göre düzenlemiştir
Dmitri Mendeleev'in periyodik tablosu, kimya tarihinde bir dönüm noktasıdır ve elementlerin düzenlenmesinde çığır açmıştır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangi ifadenin yanlış olduğunu bulalım:
- A) Elementleri atom kütlelerine göre sıralamıştır: Bu ifade doğrudur. Mendeleev, elementleri artan atom kütlelerine (atom ağırlıklarına) göre sıralayarak periyodik tablosunu oluşturmuştur. Bu, onun temel düzenleme prensibiydi.
- B) Benzer kimyasal özellik gösteren elementleri aynı grupta toplamıştır: Bu ifade de doğrudur. Mendeleev'in dehası, sadece atom kütlesine göre sıralamakla kalmayıp, benzer kimyasal özelliklere sahip elementleri dikey sütunlarda (gruplarda) bir araya getirmesiydi. Gerekirse atom kütlesi sırasını bile bozarak bu kimyasal benzerliği ön planda tutmuştur.
- C) Boşluklar bırakarak henüz keşfedilmemiş elementlerin varlığını öngörmüştür: Bu ifade kesinlikle doğrudur ve Mendeleev'in en büyük başarılarından biridir. Tablosunda bazı yerleri boş bırakmış, bu boşluklara gelecek elementlerin atom kütlelerini ve kimyasal özelliklerini tahmin etmiştir. Daha sonra galyum, germanyum ve skandiyum gibi elementlerin keşfedilmesiyle bu tahminleri doğrulanmış ve periyodik tablosunun kabul görmesini sağlamıştır.
- D) Elementleri artan atom numaralarına göre düzenlemiştir: Bu ifade yanlıştır. Elementleri artan atom numaralarına göre düzenleme prensibi, modern periyodik tablonun temelidir ve Henry Moseley'in çalışmalarıyla ortaya konmuştur (1913). Mendeleev'in zamanında atom numarası kavramı henüz bilinmiyordu. O, elementleri atom kütlelerine göre sıralamıştır. Atom numarası, bir elementin çekirdeğindeki proton sayısını ifade eder ve elementlerin kimyasal özelliklerini atom kütlesinden daha iyi açıklar.
Bu bilgiler ışığında, Mendeleev'in periyodik tablosuyla ilgili yanlış olan ifade D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
