Soru:
Aşağıdaki metin parçalarını okuyunuz ve hangi metin türüne (Hikâye, Bilgilendirici Metin, Şiir) ait olduklarını belirleyiniz.
- A) "Kapıyı yavaşça araladı. İçerisi zifiri karanlıktı. Elini duvarda gezdirerek ışık düğmesini aradı. Kalbi yerinden fırlayacak gibi atıyordu."
- B) "Fotosentez, yeşil bitkilerin ışık enerjisini kullanarak karbondioksit ve su gibi inorganik maddelerden besin ürettiği hayati bir biyokimyasal süreçtir."
- C) "Yağmur damlaları cama vurur / Bir başka diyardan haber getirir / İçimi bir tuhaf hüzün kaplar / Beklemekten usanmış bir yürek gibi."
Çözüm:
💡 Her metni, dilin kullanım amacı, yapısal özellikleri ve anlatım biçimi açısından inceleyelim.
- ➡️ A Seçeneği: Bu metinde bir olay örgüsü ve bir kahraman var. "Kapıyı araladı", "ışık düğmesini aradı" gibi eylemler ve "kalbi atıyordu" gibi duygu betimlemeleri, okuyucuyu bir anın içine çekmeyi amaçlar. Bu özellikler onu bir Hikâye türü yapar.
- ➡️ B Seçeneği: Bu metin, "Fotosentez nedir?" sorusuna net, tarafsız ve nesnel bir tanım getiriyor. Amacı okuyucuya bilgi aktarmaktır. Tanım cümlesiyle başlar ve süreci özetler. Bu, tipik bir Bilgilendirici Metin örneğidir.
- ➡️ C Seçeneği: Bu metin dizeler halinde yazılmıştır. "Yağmur", "hüzün", "usanmış yürek" gibi imgeler ve duygular ön plandadır. Amacı bilgi vermek değil, bir duygu durumu veya atmosfer yaratmaktır. Bu da onu Şiir türüne sokar.
✅ Sonuç: A) Hikâye, B) Bilgilendirici Metin, C) Şiir
