9. sınıf kimya 2. dönem 1. yazılı 1. senaryo Çözümlü Sorular

Öncelikle $\text{H}_2\text{O}$ molekülünün Lewis nokta yapısını oluşturalım:

Adım 1: Değerlik elektronlarını bulma.

• Hidrojen ($\text{H}$) atomunun atom numarası $1$'dir. Elektron dizilimi $1\text{s}^1$ olduğundan $1$ değerlik elektronu vardır.
• Oksijen ($\text{O}$) atomunun atom numarası $8$'dir. Elektron dizilimi $1\text{s}^2 \ 2\text{s}^2 \ 2\text{p}^4$ olduğundan $2+4=6$ değerlik elektronu vardır.

Adım 2: Toplam değerlik elektron sayısını hesaplama.

Molekülde $2$ tane $\text{H}$ atomu ve $1$ tane $\text{O}$ atomu bulunur.

Toplam değerlik elektron sayısı $= (2 \times \text{H değerlik elektronu}) + (1 \times \text{O değerlik elektronu})$

Toplam değerlik elektron sayısı $= (2 \times 1) + (1 \times 6) = 2 + 6 = 8$ değerlik elektronu.

Bu bilgiye göre, A seçeneği doğrudur.

Adım 3: Merkez atomu belirleme ve atomları bağlama.

Genellikle tek olan veya elektronegatifliği daha az olan atom merkez atomdur. Bu durumda oksijen ($\text{O}$) merkez atomdur. Hidrojen atomları oksijene bağlanır.

Başlangıçta her bir $\text{H}$ atomunu $\text{O}$ atomuna tekli bağ ile bağlayalım. Her tekli bağ $2$ elektron içerir.

$\text{H}-\text{O}-\text{H}$

Bu bağlar için kullanılan elektron sayısı $= 2 \times 2 = 4$ elektron.

Adım 4: Kalan elektronları dağıtma.

Kalan elektron sayısı $= \text{Toplam değerlik elektronu} - \text{Bağlar için kullanılan elektron} = 8 - 4 = 4$ elektron.

Bu kalan $4$ elektronu merkez atom olan oksijenin oktetini tamamlamak için ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştiririz. $4$ elektron $2$ çift demektir.

Lewis yapısı: $\text{H}-\ddot{\text{O}}-\text{H}$ (Oksijenin üzerinde iki çift ortaklanmamış elektron vardır).

Adım 5: Oktet/Dublet kuralını kontrol etme.

• Oksijen atomu etrafındaki elektronları sayalım: $2$ bağdan gelen $4$ elektron ve $2$ ortaklanmamış çiftten gelen $4$ elektron olmak üzere toplam $8$ elektronu vardır. Yani oksijen atomu oktetini tamamlamıştır.

Bu bilgiye göre, B seçeneği doğrudur.

• Hidrojen atomları etrafındaki elektronları sayalım: Her bir $\text{H}$ atomu tekli bağdan gelen $2$ elektronu paylaşır. Yani hidrojen atomları dubletini tamamlamıştır.

Bu bilgiye göre, C seçeneği doğrudur.

Adım 6: Ortaklanmamış ve bağlayıcı elektron çiftlerini sayma.

• Ortaklanmamış (bağ yapımına katılmayan) elektron çifti sayısı: Oksijen atomu üzerinde $2$ adet ortaklanmamış elektron çifti bulunur.

Bu bilgiye göre, D seçeneği doğrudur.

• Bağlayıcı (ortaklanmış) elektron çifti sayısı: Oksijen ile her bir hidrojen arasında birer adet olmak üzere toplam $2$ adet bağlayıcı elektron çifti bulunur.

Bu bilgiye göre, E seçeneği yanlıştır çünkü $2$ adet bağlayıcı elektron çifti vardır, $3$ adet değil.

Doğru cevap E seçeneğidir.