Soru:
Ahlak felsefesi (etik), insanın ahlaki eylemlerini, bu eylemlerin temelini oluşturan değerleri, iyi ve kötü kavramlarını, erdem, vicdan, sorumluluk ve özgürlük gibi kavramları sorgulayan bir felsefe disiplinidir. Bu tanıma göre, aşağıdakilerden hangisi ahlak felsefesinin temel ilgi alanlarından biri değildir?
A) Bilginin kaynağı ve imkanı
B) Ahlaki eylemin amacı
C) Evrensel bir ahlak yasasının olup olmadığı
D) İnsanın özgür bir varlık olup olmadığı
E) Vicdanın ahlaki eylemdeki rolü
Doğru Cevap: A
✍️ Çözüm:Ahlak felsefesi, adından da anlaşılacağı gibi, ahlakla ilgili konuları ele alır. Verilen tanım da bunu açıkça belirtmektedir: "ahlaki eylemlerini, bu eylemlerin temelini oluşturan değerleri, iyi ve kötü kavramlarını, erdem, vicdan, sorumluluk ve özgürlük gibi kavramları sorgulayan bir felsefe disiplinidir."
Şıkları inceleyelim:
- [A] Bilginin kaynağı ve imkanı: Bu konu, felsefenin "epistemoloji" (bilgi felsefesi) dalının temel ilgi alanıdır. Ahlak felsefesi doğrudan bilginin kaynağıyla değil, ahlaki bilginin veya ahlaki yargıların niteliğiyle ilgilenebilir ancak genel olarak bilginin kaynağı ve imkanı onun temel konusu değildir.
- [B] Ahlaki eylemin amacı: Ahlak felsefesi, eylemlerimizin ne için yapıldığını, bir 'iyi'ye ulaşıp ulaşmadığını sorgular. Örneğin, haz mı, mutluluk mu, ödev mi ahlaki eylemin amacıdır? Bu, ahlak felsefesinin temel konularındandır.
- [C] Evrensel bir ahlak yasasının olup olmadığı: Farklı kültürlerde ve çağlarda ahlaki değerlerin değişip değişmediği, tüm insanlar için geçerli ortak bir ahlaki ilkenin var olup olamayacağı ahlak felsefesinin en merkezi problemlerinden biridir.
- [D] İnsanın özgür bir varlık olup olmadığı: Ahlaki sorumluluk ancak özgürlükle mümkün olduğu için, insanın eylemlerini seçme özgürlüğüne sahip olup olmadığı (özgür irade problemi), ahlak felsefesinin temel bir sorunudur.
- [E] Vicdanın ahlaki eylemdeki rolü: Vicdan, bireyin kendi eylemlerini yargılama, iyi ile kötüyü ayırt etme yetisi olarak ahlaki eylemin önemli bir kavramıdır ve ahlak felsefesi vicdanın işlevini ve önemini inceler.
Bu durumda, bilginin kaynağı ve imkanı ahlak felsefesinin değil, bilgi felsefesinin konusudur. Diğer şıklar ise ahlak felsefesinin doğrudan ilgi alanına girer.
